Konkurs urbanistyczno - architektonicznego, otwarty, jednoetapowy na opracowanie projektu koncepcyjnego p.t. Projekt rewitalizacji obszaru Podzamcza w Lublinie
Projekt konkursowy

<<< powrót
  • MUS ARCHITECTS
Skład zespołu:

1. Zarys tematu i problematyki.

Obszar objęty opracowaniem stanowi fragment historycznego centrum Lublina. Teren o pow. ok. 34,819 ha, przylegający do zespołu Starego Miasta i Wzgórza Czwartek, położony jest przy trasie tranzytowej prowadzącej przez miasto stanowi ważne miejsce kształtujące obraz miasta w świadomości zarówno gości, jak i jego mieszkańców.

Lokalizacyjnie i historycznie jest to obszar o szczególnym znaczeniu dla miasta oraz o wysokiej wartości zarówno kompozycyjno – krajobrazowej jak i ekonomicznej. Niestety, stanowi on w przeważającej części zdegradowaną przestrzeń u podnóża wzgórza zamkowego. Historia odcisnęła na tym miejscu straszliwe piętno. W czasie drugiej wojny światowej na podzamczu mieściło się getto żydowskie, które zostało zlikwidowane w roku 1942. Przede wszystkim była to tragedia o wymiarze ludzkim, ale także przestrzennym. Specyficzne, zróżnicowane i wielowiekowo nawarstwione przenikanie się elementów krajobrazu naturalnego i wytworów działalności człowieka zostało kompletnie zrujnowane. Degradacja obszaru postępowała w późniejszym okresie poprzez błędne decyzje urbanistyczne, brak spójnego planu i pomysłu na wieloletnie kreowanie wizerunku przestrzennego miejsca oraz brak odpowiednio zdefiniowanych ram urbanistycznych. Drastyczne skutki błędów z przeszłości, zniszczeń z okresu wojny oraz późniejszych zaniedbań, odczuwalne przez mieszkańców i zauważane przez władze miasta nie mogą jednak przysłonić niekwestionowanych walorów „Podzamcza” oraz zatrzeć niepowtarzalnego potencjału tego miejsca.

Stan istniejący.

Obszar jest usytuowany w rejonie ulic Lubartowskiej, Ruskiej, Podzamcze, Lwowskiej, al. Unii Lubelskiej, al. Tysiąclecia, ul. Kowalskiej, Placu Zamkowego wraz ze wzgórzem Zamkowym i okalającymi go obecnie błoniami. Teren zlokalizowany jest u podnóża wzgórz – zamkowego, ale także wzgórza „Czartek” i wzgórza starego miasta. Wzgórza stanowią charakterystyczny i cenny walor plenerowy miejsca. Kolejnym elementem krajobrazu naturalnego na terenie opracowania jest ciek wodny – Czechówka. Rzeka w dużej części zakresu opracowania znajduje się w tunelu pod powierzchnią terenu. Została wymazana z topografii i perspektywy miasta. Struktura zabudowy bezpośredniego otoczenia podzamcza jest przede wszystkim zwarta i charakterystyczna dla śródmiejskich stref miejskich (przede wszystkim od południa – Stare Miasto).

Na wzgórzach i wyselekcjonowanych obszarach terenów zielonych można wyróżnić historyczną zabudowę o charakterze wolno stojącym – zamek i budynki kościołów wraz z towarzyszącymi im funkcjami. Centralną część obszaru opracowania cechuje w dużej mierze chaos urbanistyczny oraz brak spójnego zagospodarowania. Znakiem tego miejsca jest dworzec autobusowy oraz nieskoordynowana zabudowa wiat i pawilonów tymczasowych tworzących skupiska targowe. W przestrzeni tej wartościowymi budynkami są – Cerkiew prawosławna oraz kamienice stanowiące części kwartałowej zabudowy śródmiejskiej. Brak jest zamkniętych i jednoznacznie dopowiedzianych wnętrz urbanistycznych. Przestrzeń miejska jest zdegradowana na wielu poziomach. Zieleń jest peryferyjna, niewystarczająca i bez założonej aranżacji. Od strony ronda Romana Dmowskiego i al. Tysiąclecia wrażenie chaosu i przypadkowości potęguje gąszcz wolno stojących reklam.

Wschodnia cześć terenu to błędnie przeznaczona, niezadedykowana, źle lub w ogóle niezagospodarowana przestrzeń. Są to od północy – niefunkcjonujący otwarty na ciągi ruchliwych traktów komunikacji kołowej, plac Singera, Salon samochodowy w części centralnej oraz wolny teren – obszar niezagospodarowanej zieleni na południu.

Znaczącą przestrzenną barierę stanowi arteria komunikacyjna dzieląca obszar na kierunku wschód - zachód, czyli al. Tysiąclecia, podobnie oddziałują al. Unii Lubelskiej i ul. Lwowska na kierunku północ- południe. System przestrzeni publicznych w Śródmieściu kształtowany głównie w oparciu o ciąg ulic Krakowskie Przedmieście, Grodzka oraz przyległych placów, przerwany jest aleją Tysiąclecia i brak mu kontynuacji w obszarze Podzamcza. Przestrzeń Placu Zamkowego pozostaje stosunkowo nieaktywna, bądź zdominowana przez formy zagospodarowania (typu parking) kolidujące z funkcją jaką z założenia winny pełnić atrakcyjne przestrzenie publiczne.

Zabudowa, rzeka, trasa w-z i północ południe, topografia (wzgórza)

Analiza kontekstu miejsca - bezpośredniego i poszerzonego otoczenia obszaru opracowania oraz obserwacja i poznanie relacji przestrzennych i społecznych a także oczekiwań mieszkańców i władz miasta daje szczegółową wiedzę na temat obszaru projektu. Na wstępie działań projektowych poprzedzonych analizami należy wyznaczyć zbiór myśli przewodnich, tez – na bazie których budowana będzie koncepcja nowej przestrzeni miasta.

2.Cele i założenia

Wielowarstwowość i wielopoziomowość, zróżnicowanie formalne i typologiczne architektury a także topograficzne obszaru wraz z jego szczególnymi elementami krajobrazu, ponad wszystko stanowi niezaprzeczalną wartość. W procesie kreowania nowej zabudowy cechy te należy wzmacniać i artykułować w przestrzeni.

Krajobraz naturalny w połączeniu ze sztucznym krajobrazem miejskim nadaje każdemu skupisku ludzi szczególnego i unikalnego charakteru – jakość tego połączenia tworzy klimat miejsca i jego jakość. Gęstość tkanki urbanistycznej stanowi o jakości miasta, a cechą dużego miasta jest gęsta struktura zabudowy tworząca miejski i wypełniony zróżnicowaną treścią klimat. Spójność i różnorodność przestrzeni miejskiej rozpatrywana jest na kilku poziomach percepcji i nie wyklucza się nawzajem. Teren opracowania jest złożonym historycznie i kulturowo obszarem – związany jest z kulturą rzymsko-katolicką, prawosławną i żydowską. Fakt ten powinien odcisnąć swoje piętno w przestrzeni miejskiej. Na terenie zespołu urbanistycznego Śródmieścia przeważa zwarta forma zabudowy, co powoduje deficyt przestrzeni zielonych. Należy zapewnić płaszczyznę sportu, rekreacji i kontaktu z zielenią. Globalizacja sprzyja przepływom kapitałów, wiedzy i ludzi. Żeby przyciągnąć ruch turystyczny oraz światowy biznes, potrzebne są wysokiej i średniej klasy hotele, szkoły międzynarodowe oraz Aby ożywić lokalne społeczeństwo należy zapewnić w przestrzeni miejskiej generatory kultury takie jak muzea i teatry.

Nowoczesne miasta to także nowoczesna grafika i jednolity system identyfikacji wizualnej. Każdy użytkownik przestrzeni miejskiej powinien mieć łatwość poruszania się po mieście i odnajdywania drogi do pożądanych lokalizacji. Należy wprowadzić czytelne zasady komunikowania się w przestrzeni, w jakich miejscach można a w jakich jest zabronione przekazywanie informacji wizualnej (reklamy banery i bilbordy).

Programowanie zdegradowanej przestrzeni podzamcza musi dalekowzrocznie spoglądać zarówno w przyszłość jak i w przeszłość miejsca. Nie należy się zamykać na pozornie trudne lub zbyt odważne rozwiązania.Dla dobra miasta i jego mieszkańców nowoczesne zagospodarowanie terenu opracowania powinno mieć na uwadze powyższe przemyślenia.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl