Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno - architektonicznej Ostrowiecki Browar Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim
Projekt Konkursowy

<<< powrót
  • NOVAstudio
Skład zespołu:
  • arch. Paweł Gałeczka  
  • arch. Kamila Cieśla-Gałeczka  
  • arch. Piotr Musiał  
  • arch. Daniel Gola  
  • stud.arch. Monika Nowak  
  •  
  •  
  •  
  • http://novastudio.pl/ 

WSTĘP

Ostrowiec Świętokrzyski jest przemysłowym, siedemdziesięciotysięcznym miastem powiatowym, o bogatej historii i kulturze. Miasto położone nad rzeką Kamienną, było częścią Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego. To dzięki swojemu położeniu w dolinie Kamiennej oraz staszicowskiej koncepcji uprzemysłowienia doliny rzeki, Ostrowiec zawdzięcza swój XIX- wieczny rozwój. W latach 1837 – 1839 powstaje tu huta Klimkiewiczów, zwana później Zakładami Ostrowieckimi, która staje się w Królestwie Polskim drugim co do wielkości tego typu zakładem przemysłowym. W pierwszym okresie rozwoju przemysłowego miasta, z inicjatywy lokalnego przedsiębiorcy (Stanisława Saskiego), powstaje kompleks browaru, który jest przedmiotem opracowania konkursowego. Kompleks ten funkcjonował nieprzerwanie do 1947 roku, kiedy to przekazany został w ręce Skarbu Państwa.

Kolejny rozwój przemysłu w Ostrowcu przypada na lata 70-te ubiegłego stulecia. We wschodniej cześć miasta powstaje wówczas nowy zakład metalurgiczny huty. Decyzji o rozbudowie doczekał się również kompleks browaru, a wraz nim młyn, wchodzący w obszar kompleksu. Niestety nie wszystkie prowadzone aż do lat 80-tych działania, zmierzające do adaptacji kompleksu na cele Miejskiego Centrum Kultury, zakończyły się powodzeniem.

Wraz z przemysłową rewolucją techniczną lat 70-tych XX wieku, postępowała degradacja terenów przemysłu ciężkiego. Miało to wpływ na większość miast przemysłowych Polski, w tym i Ostrowca. Przemysł pozostawił po sobie spuściznę w postaci rozwoju cywilizacyjnego, jak również w postaci wielkokubaturowej zabudowy. Zabudowa ta „wcina” się w historyczną tkankę zabudowy mieszkaniowej, z czym współczesne miasta poprzemysłowe muszą się borykać. Z perspektywy pozytywnych przykładów włączenia w strukturę miasta obiektów i zespołów architektury przemysłowej, coraz częściej mówi się o funkcji kultury i nauki. Takie działania urbanistyczne służą podniesieniu jakości przestrzeni publicznej, ale również służą ekonomicznemu rozwojowi miasta.

Stary budynek przemysłowy stosunkowo późno wszedł w krąg problematyki dziedzictwa kulturowego. Krajobraz przemysłowy traktowany był jak „zło konieczne” rozwoju cywilizacji, zaś w oczach mieszkańców kojarzył się raczej z trudem codziennej pracy niż zabytkiem architektury.
Zabiegiem planistycznym ostatnich lat jest przekształcanie funkcji przemysłowej w funkcję kultury. Liczne operacje urbanistyczne świadczą o nowym podejściu do starego obiektu / terenu poprzemysłowego. Przekształcenia realizowane są na trzy rożne sposoby. Pierwszym sposobem jest ”...najbliższe Kartezjuszowi postulującemu zerwanie z tradycją i rozpoczęcie budowy nowych fundamentów...”, drugim to „...kosztowna rekonstrukcja całości...”, zaś trzeci to „...pokrycie dachem najbardziej spektakularnej części centrum...”1. Każde z tego sposobu działań ma inne założenia i daje inne skutki w przestrzeni. Należny mieć na uwadze, że zabudowania przemysłowe, posiadające niejednokrotnie atrakcyjną formę, przyozdobioną nietuzinkowym detalem architektonicznym, powstały jako obudowa dla procesu technologicznego. W latach 90-tych ubiegłego stulecia Huta Ostrowiec podupadła, co miało wpływ na kondycję miasta. Miasto rozpoczęło budowę nowej tożsamości...z pomocą kultury i nauki.

ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE

Celem opracowani projektowego jest transformacja obszaru dawnego kompleksu browaru
w pełnowartościową przestrzeń publiczną. Ostrowiecki Browar Kultury zlokalizowany został
w północnej części śródmieścia Ostrowca, w kwartale zabudowy wyznaczonej u zbiegu ulic Sienieńskiej, Polnej oraz Adama Wardyńskiego. Myśl przewodnia zakłada przebudowę kwartału, jego uzupełnienie w zabudowie pierzejowej (w ramach zadanych linii zabudowy), w celu uzyskania zwartego kwartału zabudowy miejskiej. Celem projektu jest próba „zamknięcia się” zabudową na północy kwartału od ulicy Polnej i otwarcie strefy wnętrza kwartału dla rożnego rodzaju działań publicznych. Wnętrze kwartału ma stanowić miejski pasaż kultury. Miejski Pasaż Kultury ma być nowej jakości przestrzenią kulturotwórczą w mieście – tętniącym życiem miejscem spotkań, wymiany informacji, miejscem inspiracji dla młodych ludzi artystów (lokalnych i zapraszanych). Ma to szczególne znaczenie, ponieważ kwartał OBK oddalony jest od rynku miasta zaledwie o około 500m.
Zachowana został możliwość wjazdu od wschodu i zachodu – od ulic Sienieńskiej oraz od ulicy Wardyńskiego. Od wschodu zaprojektowany został również wjazd p.poż. oraz parking dla samochodów osobowych.

Główny napływ pieszych pojawia się od zachodu – od ulicy Sienieńskiej, dlatego też tutaj zaprojektowano najszersze otwarcie w ramach linii zabudowy. Piesi nadchodzący z kierunku rynku natrafiają w pierwszej kolejności na nowoprojektowany budynek biblioteki. Dynamiczna forma oraz kształt elewacji frontowej ma zaskakiwać, ale jednocześnie ma być współczesną odpowiedzią na wymagania stawiane w planie miejscowym (nachylenie oraz forma dachów budynków nowo projektowanych).

W tle biblioteki widoczny jest zabytkowy budynek suszarni, adaptowany w projekcie na przestrzeń biurową służącą pod wynajem. Po wejściu do wnętrza kwartału otwiera się przed widzami nowa scena, na tle której wyłania się fasada nowo projektowanej strefy teatru OBK korespondująca gabarytami i materiałem z zachowanym budynkiem młyna. Zabytkowy budynek młyna w projekcie konkursowym otrzymał nowa funkcję Biura Wystaw Artystycznych. Wydaje się, iż uzyskana w budynku przestrzeń ekspozycyjna o wysokości 11 metrów, pozwoli na spektakularne eksponowanie dzieł sztuki. Wzdłuż północnego odcinka wewnętrznego kwartału rysuje się przezierna elewacja Miejskiego Centrum Kultury. Południowa fasada ma funkcjonować jak parawanowa ściana, która umożliwia wgląd do projektowanej wzdłuż strefy komunikacji.

Z wnętrza pasażu można wejść do poszczególnych stref okalających go budynków. Strefy wejściowe zaprojektowane zostały jako reprezentacyjne, kilkukondygnacyjne, otwarte halle wejściowe. Posadzka stref wejściowych jest tożsama z posadzką pasażu, dzięki czemu przenikają się: wnętrze z zewnętrzem. Ma to szczególne znaczenie w momencie organizacji imprez i wystaw plenerowych.
Eksponowane rzeźby, obrazy, plakaty, działania multimedialne, instalacje, teatry uliczne etc. mogą przenikać się w ramach przestrzeni OGRÓD – DOM SZTUKI.

Nowo projektowany budynek OBK, mieszczący w sobie kina, teatr, galerie etc, został tak ukształtowany, aby pomimo jednolitej zamkniętej elewacji północnej, pozostała jego część uwidaczniała strukturę funkcjonalną budynku.
Przed budynkiem starego młyna zlokalizowano obiekt magazynowo – techniczny, natomiast
w śladzie budynku garażowego zaproponowano nową kubaturę o tej samej funkcji.

Celem projektu jest również próba wyeksponowania zabytkowych budynków suszarni oraz młyna. W koncepcji zakłada się również zlokalizowanie funkcji OBK w nowo projektowanych obiektach, które poza biblioteką zaprojektowane zostały w śladzie dotychczasowych budynków. Takie działanie wpłynęło na pozyskanie dodatkowej przestrzeni, która posłużyła do utworzenia komercyjnych stref funkcjonalnych. Zamierzeniem zespołu konkursowego było pozyskanie dodatkowej przestrzeni komercyjnej, związanej z działalnością kulturową OBK, której zadaniem jest ekonomiczne wspieranie kompleksu kultury. Są to m.in. sala kinowa, sale konferencyjne, przestrzenie biurowe, galeria z księgarnią, cafeteria.

Zdaniem zespołu projektowego przeprowadzenie adaptacji budynków zgodne z wytycznymi programu funkcjonalno – przestrzennego jest utrudnione z przyczyn techniczno-prawnych, jak również finansowych. Dlatego też postanowiono w opracowaniu potraktować ów program, jako wyjściowy materiał informacyjny, będący odzwierciedleniem oczekiwań przyszłego użytkownika.

Głównymi uwarunkowaniami wg. autorów, które uniemożliwiają wprowadzenie oczekiwanych funkcji do istniejących budynków, to:
• prowadzenie dróg ewakuacyjnych, w tym długości przejść i dojść, w budynkach ZL I
• niewystarczająca wysokości pomieszczeń - tak z punktu widzenia przepisów technicznych jak i możliwości technologicznych prowadzenia instalacji (np. wentylacja, klimatyzacja, etc.)
• konieczność przebudowy wszystkich dachów - konieczność dostosowania konstrukcji do aktualnej normy śniegowej
• brak poziomych i pionowych izolacji przeciwwilgociowych w częściach poniżej gruntu
• konieczność bezwzględnej wymiany większości stropów w budynkach A, B, F
• konieczność całkowitej reorganizacji funkcji budynku D - pomieszczeń mających pełnić funkcję kina i teatru, celem dostosowania ich do obecnie obowiązujących norm i standardów dla tego typu pomieszczeń

Po przeprowadzeniu analizy kosztów proponowanej inwestycji, polegającej na adaptacji istniejących obiektów zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami i normami, powyższe zamierzenie inwestycyjne wydaje się finansowo nieuzasadnione. Ponadto inwestycje polegające na adaptacji i przebudowie charakteryzują się dużym współczynnikiem przekroczenia planowanych kosztów.

W związku z powyższym, w pracy konkursowej zaproponowano przeprowadzenie rozbiórki istniejących obiektów nieujętych w rejestrze zabytków, tj. budynków B, C, D, E, G, H, i zaprojektowano w ich miejscu nowe obiekty spełniające przepisy techniczne, oczekiwania określone w programie funkcjonalnym i pozwalające na skomercjalizowanie części pomieszczeń i założeń funkcjonalnych (np. kino, sale konferencyjne, pomieszczenia biurowe, galeria, księgarnia, kawiarnia, etc.) - pozwalające w pełni wykorzystać potencjał ostrowieckiej kultury.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl