Konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno - architektonicznej Ostrowiecki Browar Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim
II Nagroda

<<< powrót
  • Biuro Studiów i Projektów Architekt Barbara Średniawa
Skład zespołu:
  • arch. Piotr Średniawa  
  • arch. Barbara Średniawa  
  • arch. Sylwia Kubaczka  
  • arch. Adam Przybyła  
  •  
  • współpraca  
  • arch. Jan Ledwoń  
  •  
  •  
  • http://www.bsp-architekt.com/ 

1. ANALIZA STANU WYJŚCIOWEGO

Ostrowiec Świętokrzyski i jego ponad 400-letnia historia są dość charakterystycznym przykładem rozwoju miast polskich średniej wielkości. Odległy rodowód, historyczny układ zabudowy i w miarę ciągły organiczny rozwój miasta do 1945 r. to typowe losy tych miast. W kategoriach przestrzennych odzwierciedlenie znajduje to w tradycyjnym historycznym układzie ulic, oraz nielicznych zachowanych reliktach historycznej zabudowy.

Natomiast na współczesne oblicze miasta największy wpływ miała decyzja o rozbudowie przetwórstwa metalurgicznego. Pojawienie się tej gigantycznej inwestycji spowodowało lawinowy rozwój miasta z jego pozytywnymi i negatywnymi skutkami. Podobnie jak w wielu miastach nastąpił tutaj żywiołowy rozwój terytorialny, poprzez otoczenie historycznego układu zgodnie z panującą ówcześnie doktryną, quasi modernistyczną osiedlową zabudową. Spowodowało to całkowitą utratę tożsamości miejsca, zerwanie ciągłości historycznej i przestrzennej oraz zmianę skali i klimatu tych miast. Dlatego też oceniając ten stan z dzisiejszej perspektywy, każde działanie inwestycyjne, a zwłaszcza w dużej skali, jak relatywnie dla skali Ostrowca Św. będzie kompleks OBK, winno być oparte o poszukiwanie autentycznego kontekstu kulturowego i przestrzennego, kreując jednocześnie utraconą tożsamość, współczesnymi środkami technicznymi i estetycznymi. Systematyczne takie działania zszywania i rewitalizowania zdegradowanej w ubiegłym wieku tkanki miejski są aktualnym wyzwaniem w nowej rzeczywistości jednoczącej się Europy Inspiracjami dla poszukiwań wyrazu OBK stały się więc najbardziej rozpoznawalne elementy pejzażu lokalnego oraz reminiscencje związane z pierwotną funkcja zespołu browaru i młyna.

2. DYSPOZYCJE I WYTYCZNE PROJEKTOWE

Celem projektu jest określenie wielopłaszczyznowych działań w obszarze projektowanym w powiązaniu z założeniem urbanistycznym centrum miasta, w różnych skalach zmierzających do podniesienia atrakcyjności miejsca poprzez :
- wytworzenie przyjaznej wielofunkcyjnej przestrzeni publicznej.
- wzbogacenie zespołu o nowe atrakcyjne funkcje, będące magnesem dla mieszkańców i turystów,
- wyeksponowanie istniejących wartościowych elementów i układów, stanowiących o tożsamości miejsca
- uzupełnienie zespołu historycznego o nową współcześnie ukształtowaną tkankę urbanistyczną, adekwatną do czasu i miejsca w którym powstaje, lecz podporządkowaną zastanym wartościom.

W związku z przyjętymi założeniami rozwiązania urbanistyczne w ramach przedmiotowego zadania konsekwentnie potraktowano nie jako tylko zagospodarowanie wycinka kwartału, lecz jako jeden z elementów, sanacji i uatrakcyjnienia tego fragmentu miasta.
- Dyspozycja urbanistyczna, winna czytelnie wpisywać się i podkreślać strukturę układ urbanistycznego miasta tworząc wraz z Rynkiem dwubiegunowy układ atrakcyjnych miejskich przestrzeni publicznych.
- OBK winien stać się urbanistyczną spinką, łączącą dwa zupełnie typologicznie odmienne układy urbanistyczne Ostrowca Świętokrzyskiego.
- OBK ze swoją bogatą ofertą programową skierowana do rożnych odbiorców i atrakcyjnymi urządzeniami towarzyszącymi powinno stanowić komplementarny zespół programowy, umożliwiający jego użytkowanie przez różne grupy wiekowe, od rano do wieczora, również w charakterze komercyjnym.

3. ROZWIĄZANIA URBANISTYCZNE

Rozwiązania urbanistyczne są wynikiem przyjętych powyższych założeń, oraz podporządkowania założenia dyspozycjom projektu planu miejscowego. Uznano za zasadne i celowe utrzymanie w założonych w planie obowiązujących linii zabudowy, jak również wykształcenie pasażu pieszego przebiegającego przez wnętrze kwartału. Zgodnie z sugestią inwestora , ogólnodostępny obszar dziedzińca przewidziano jako ogrodzony i zamykany w porze nocnej. W ramach wewnętrznego placu wykształcono strefę aktywności artystycznej z wysuwanym zadaszeniem sceny sezonowej, strefę rekreacyjno- wypoczynkową z zielenią i basenami wodnymi nawiązującymi do nie odległej rzeki Kamiennej, strefę ogródków gastronomicznych i część komunikacyjno gospodarczą, w ranach której zaprojektowano 59 miejsc postojowych i 4 miejsca dla busów. Plac zaprojektowano jako lekko nachyloną płaszczyznę, aby dostępna było ona dla ruchu dostawczego.

4. ROZWIĄZANIE FUNKCJONALNE OBIEKTU

Podstawowe założenia:
- Racjonalne wykorzystanie istniejącej substancji historycznych budynków z maksymalnym wykorzystaniem ich potencjału
- Usunięcie korytarza- łącznika, oddzielającego zespół od dziedzińca
- Segregacja funkcji zgodnie z ich sposobem użytkowania przez uczestników zajęć
- Stworzenie czytelnego układu funkcjonalnego pozwalającego na łatwą orientację użytkowników
- Wielokierunkowa dostępność poszczególnych obiektów i ich integralność, ale także możliwość łatwej komunikacji pomiędzy obiektami, tj.: MCK, BWA, teatrem i biblioteką
- Możliwość tak łączenia poszczególnych funkcji w większe zespoły wielofunkcyjne, jak i możliwość ich separowanego użytkowania.
- stosowanie szklanych przegród które oddzielając fizycznie nie dzielą przestrzennie zespołu OBK
- etapowanie realizacji dostosowane do istniejącej zabudowy i pozwalające na niezależne funkcjonowanie już skończonych obiektów

Miejskie Centrum Kultury – zaplanowano na bazie budynków A i B z rozbudową programu użytkowego w kierunku teatru dla zintegrowania obu funkcji. Pracownie o funkcjach para-teatralnych (balet, orkiestra, chór, pracownie muzyczne etc) zlokalizowano w sąsiedztwie teatru zakładając możliwość korzystania ze sceny w ramach prób i ćwiczeń.

Salę konferencyjną natomiast wysunięto najbardziej na zewnątrz zespołu w pobliżu teatru i poprzez łącznik skomunikowano z biblioteką, zakładając jej wielorakie wykorzystanie przez wszystkie instytucje MCK i MBP, ale także przez zewnętrznych użytkowników komercyjnych ( wynajem na zjazdy, konferencje, kursy etc.)

W budynku B o dużym potencjale jednoprzestrzennych kondygnacji wprowadzono galerię fotograficzną z całym programem, pracownie rzemiosła i rękodzieła, a także pozostałe pracownie i pokoje instruktorów. Wykorzystując całą kubaturę budynku założono wymianę konstrukcji słupów i stropów drewnianych na odpowiadające współczesnym wymaganiom i na bazie nowej konstrukcji zbudowano zespół otwartych pomieszczeń z antresolami i pomostami, tak aby uwypuklić pierwotną przestrzenność budynku. Celowi temu ma służyć także odsłonięcie więźby dachowej widocznej z najniższej kondygnacji i wprowadzenie oświetlenia górnego z połaci dachu. Większość pracowni posiada antresole umożliwiające składowanie materiałów, gotowych prac lub pracę w podgrupach.

W najbliższym sąsiedztwie MCK jako obiektu o dużej zmieniającej się liczbie użytkowników o szerokim przekroju demograficznym i permanentnym sposobie użytkowania w ciągu dnia, zlokalizowano także zespół gastronomiczny wykorzystując potencjał wnętrza budynku A wraz z atrakcyjnym wnętrzem komina i możliwością wyjazdu na platformę widokową na jego szczycie. Usytuowanie gastronomii w budynku A pozwala także na niezależne wejście bezpośrednio z placu wewnętrznego dla klientów zewnętrznych oraz wytworzenie ogródka sezonowego.

BWA – rozbudowano funkcję wystawienniczą na poziomie przyziemia w kierunku budynku B, poprzez zabudowę obecnego atrium ( B1 wg opinii konserwatorskiej) integrując ją funkcjonalnie z głównym ciągiem komunikacyjnym MCK na poziomie 0 i z podcieniem mogącym służyć ekspozycjom czasowym. Na poziomie +1 ekspozycje w BWA są dostępne wizualnie dla użytkowników MCK
Wszystkie wymagane programem funkcje ulokowano w budynku B1. Wprowadzono dodatkowo sanitariaty dla personelu i pokój śniadań.

Teatr- zachowując wykonane już elementy teatru wprowadzono szereg modyfikacji wzbogacających jego program;
- nowy przeszklony hol na poziomie terenu z dodatkową klatką schodową i windą z możliwością wejścia do MCK
- mobilna ekspozycja zewnętrzna scenografii , kostiumów i aktualności teatralnych
- nowy przeszklony hol na poziomie +1 z możliwością wejścia do MCK i biblioteki
- pracownia teatru – sala prób i recytacji dostępne z holu na poziomie +1 umożliwiająca różnorodne wykorzystanie pomieszczeń i holu
- indywidualne sale prób – wyseparowane na górnej kondygnacji
- wprowadzono windę towarową dla obsługi zaplecza teatru - magazynu teatru i sceny
Miejska Biblioteka Publiczna- zgodnie z programem zlokalizowano w budynku młyna –F. Podstawowe działania
- oczyszczenie głównej bryły z przybudówek
- wymiana stropów na żelbetowe o odpowiedniej dla nowej funkcji nośności
- wymiana więźby dachowej na identyczną w konstrukcji stalowej
- segregacja funkcji w poziomie i pionie
- wprowadzenie nowoczesnej infrastruktury- windy osobowe i osobowo-towarowe , regały przesuwne

Funkcje dodatkowe rozdzielono zgodnie z ich przeznaczeniem
Księgarnię zlokalizowano w bibliotece jako tematyczne uzupełnienie jej programu
Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej wydzielono z całego zespołu umożliwiając dostęp dla osób z zewnątrz i turystów
Galerie z wyrobami artystycznymi podzielono na grupy wzbogacając inne funkcje MCK:
Galeria mini-browar – zlokalizowana w budynku Centrum informacji turystycznej jako atrakcja turystyczna . Jej założenie jest wykorzystanie browarniczej historii miejsca dla organizacji obiektu komercyjnego o atrakcyjnym turystycznie profilu
Galeria przy restauracji na dwóch poziomach
Galeria przy BWA.

KSZTAŁTOWANIE BRYŁY OBIEKTU

Podjęto decyzję o wyraźnym zróżnicowaniu i gradacji istniejącej i projektowanej zabudowy. Jako dominujący wątek postanowiono pozostawić ciężkie optycznie ceglane budynki oplecione zdecydowanie lżejszą wielowarstwową transparentna strukturą. Na styku tych dwóch zupełnie różnych materiałowo tkanek architektonicznych wykształcono przeszkloną ażurową strefę buforową o przyzerowym wyrazie architektonicznym.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE I MATERIAŁOWE

Przyjęto rozwiązania materiałowe adekwatne do założonego poziomu wartości finansowej inwestycji, proste w realizacji, operujące powszechnie stosowanymi materiałami i technologiami, odporne w użytkowaniu, oraz łatwe do ewentualnej renowacji. Istotną przesłanką kształtowania wyrazu całego zespołu było pokazanie jego bogatej historii, która znalazła odzwierciedlenie w nawarstwieniach powstałych w obiektach i ich elewacjach, podobnie jak powstają warstwy geologiczne :
- Budynki historyczne - przywrócono pierwotny materiał poprzez skucie tynków i oczyszczenie ceglanych elewacji i ich ew. renowację i uzupełnienie ubytków cegłą z rozbiórek;
- Budynki wykonane w ramach rozbudowy MSK z lat 80-tych ub. wieku – elewacje ocieplone i pokryte panelami z blachy typu Corten oraz ceramiką drobnowymiarową kolorystycznie współgrającą z historyczną cegłą ;
- Budynki projektowane – w technologii monolitycznej szkieletowej, oddylatowanej poprzez układ wspornikowy, od istniejących obiektów. Ściany osłonowe murowane z lekkich bloczków typu Ytong , w większości pomieszczeń wymagających doświetlenia zastosowano panele szklane dwuwarstwowe z przejrzystą izolacją termiczną akrylową , partie przeszklone za pomocą ślusarki stalowej. Jednolity wyraz całego zespołu uzyskano poprzez zastosowanie wzorzystej siatki plecionej ze stali nierdzewnej naciąganej jako ‘druga skóra’ budynków mającej za zadanie ograniczenie insolacji pomieszczeń oraz ukrycie mechanizmu dachu wysuwanego nad sceną na dziedzińcu.
- Wykorzystując możliwości technologiczne wykonania siatki stalowej plecionej oraz tafli szkła laminowanego, założono ujednolicenie wyrazu architektonicznego całego zespołu stosując ornament liści chmielu i kłosów zboża będących reminiscencją pierwotnej funkcji browarniczej zespołu zabudowy.

ROZWIĄZANIA INSTALACYJNE

Założono, że kompleks odpowiadać musi wszelkim wymaganiom, jakie są stawiane współczesnym obiektom wielofunkcyjnym. Przewiduje się wyposażenie obiektu w następujące systemy instalacyjne w oparciu o wykonane już i istniejące na terenie przyłącza.:
Woda zimna i ciepła (c.c.w.) , kanalizacja sanitarna , kanalizacja deszczowa - odwodnienie dachu części nowej liniowe podciśnieniowe z ogrzewaniem , pozostałe tradycyjne;
Obiekt w całości wyposażony w instalację wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej oraz indywidualne systemy klimatyzacyjne w wybranych pomieszczeniach dostosowane do ich funkcji;
Ogrzewanie nawiewne powiązane z wentylacją oraz ogrzewanie grzejnikowe dyżurne ;
Instalacje elektryczne – zasilanie podstawowe obiektu oraz zasilanie awaryjne
Instalacje niskoprądowe: instalacje bezpieczeństwa ( awaryjne, ewakuacyjne itp.) zgłoszeniowe pożaru ( SASP) , nagłośnienie , telewizji przemysłowej, kontroli włamania i kontroli dostępu , sieć komputerowa z UPS, instalacje do transmisji RTV z wyjściami na zewnątrz budynku (opcjonalnie), odgromowe, teletechnika;
Iluminacja zewnętrzna obiektu.

Wentylacja i klimatyzacja - Ze względu na przewidzianą etapowość realizacji, zaprojektowano dwie niezależne centrale wentylacyjno klimatyzacyjne, jedną dla obsługi MCK, a drugą w budynku biblioteki
Wszystkie kubatury zamknięte będą wentylowane zgodnie z wymaganiami funkcji jaka pełnią i w ilości zależnej od ilości przebywających osób. Część pomieszczeń może być wentylowana grawitacyjnie , jednakże ukształtowanie i wysokość budynków wymaga zastosowania w większości kubatury wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła oraz z ogrzewaniem i chłodzeniem. Różnorodność i nieregularność użytkowania całego zespołu powoduje ,że system nawiewno-wywiewny należy podzielić na strefy z możliwością dowolnego sterowania ogrzewaniem i wentylacją w miarę zachodzących potrzeb.

W obiekcie nie przewiduje się centralnego systemu chłodniczego, a likwidacja zysków ciepła w wyznaczonych pomieszczeniach obiektu będzie się odbywała przy wykorzystaniu indywidualnych , kompletnych systemów typu split-unit obsługujących pojedyncze pomieszczenia lub grupy pomieszczeń.
SIECI ZEWNĘTRZNE:
Dwustronne zasilanie elektryczne,
zasilanie c.o. ,
sieć wodociągowa z hydrantami naziemnymi ,
oświetlenie terenu,
odwodnienie parkingu z podczyszczaczem,
odwodnienie placów i chodników oraz dachu ,
kanalizacja sanitarna.

POZIOM KOSZTÓW REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘCIA INWESTYCYJNEGO

Przyjęte w projekcie rozwiązania oparte na prostych technologiach pozwalają oszacować, że koszt inwestycji nie powinien przekroczyć preliminowanej kwoty 38,0 mln PLN brutto.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl