• Pracownia Projektowa TOGA Tomasz Garbacz

• arch. Tomasz Garbacz  
• arch. Paweł Pijanowski 

IDEA.

Z racji funkcji, każda przyszkolna hala sportowa to prostopadłościan o wymiarach. 45m x 23m (lub nawet 28m) x 9m. Taka bryła to często ogromna ingerencja w krajobraz, szczególnie w miejscowościach nie będących dużymi aglomeracjami miejskimi. A biorąc jeszcze pod uwagę miejsca o bardzo specyficznej i charakterystycznej architekturze, tak jak np. Zakopane, wykonanie dobrego projektu staje się nie tylko trudne, ale narzuca odpowiedzialność za walory krajobrazowe lokalizacji, w którym ma stanąć wspomniany na wstępie prostopadłościan. Dodatkowa trudność, zwykle pojawiająca się w takich obiektach (również i w Zakopanem) to niewielka działka szkolna z istniejącą już zabudową oświatową, na której należy zmieścić jeszcze nową, znaczną, kubaturę.

Podchodząc do projektu hali w Zakopanem chcieliśmy uciec od stworzenia bryły prostopadłościennej o stylistyce z pogranicza architektury sportowej, przemysłowej i biurowej, na korzyść nawiązania do otoczenia, gdzie kubatury są bardziej „rozdetalowane”, a duże znaczenie w odbiorze mają widoczne (z racji swojego kąta nachylenia) połacie dachowe. Chcieliśmy, aby w naszej hali pojawiało się przenikanie poziomych linii kompozycyjnych z bardzo widocznymi, jeszcze ważniejszymi, liniami skośnymi. Artykulacja i podział bryły/elewacji spowodował powstanie, jak gdyby zespołu mniejszych kubatur, zdecydowanie bardzie odpowiadających temu co jest wkoło. Nie chcieliśmy, żeby nasz budynek był „zrzuconym z nieba” klocem miażdżącym walory miejsca i działającym na zasadzie kontrastu jako formy wyrazu. To ma być dopełnienie, a nie krzykliwa forma - „ja tu jestem”.

Przypuszczamy, że dodanie dachu spadzistego na istniejącej szkole (poza zwiększeniem powierzchni użytkowej) miało na celu właśnie „sprowadzenie” i dopasowanie (na ile się dało) charakteru obiektu do tego miejsca, w którym się znajduje. Do wyjątkowego miejsca – do Zakopanego.

W projekcie hali sportowej odrzuciliśmy pomysły pełnych łukowych zadaszeń, w które nielogicznym jest wpisywanie prostopadłościanu boiska do piłki ręcznej 40x20x7m (szczególnie przy tak wąskiej działce). Zrezygnowaliśmy z mechanicznego doklejania dachu o znacznym spadku do kubatury boiska, jako rozwiązania pozbawionego smaku w wyczuciu proporcji i nielogicznego funkcjonalnie. Chcieliśmy uciec od typowych ścian szczytowych hal, często bezokiennych (z powodów funkcjonalnych) proszących aż, o powieszenie ohydnego banera reklamowego. Chcieliśmy uciec od wizji kloca.

Naszą ideą było natomiast stworzenie takiej brył, za którą (a może lepiej w której) zniknie, zostanie niezauważony prostopadłościan pola gry: 40x20x7m. Dużo dachu, dużo mocnych skośnych akcentów nawiązujących do skośnych krawędzi profilów gór. Dużo naturalnych materiałów z ich naturalną kolorystyką. Dużo ciepłego, przyjaznego klimatu.... Zminimalizowanie poziomych linii wieńczących budynek, gzymsy, attyki na korzyść wzmocnienia dynamizmu perspektywy.

Z uwagi na szczupłość działki i względy ekonomiczne postanowiliśmy stworzyć bryłę bardzo zwartą bez rozdzielenia na halę z boiskiem i dobudówkę (brrr) z częścią socjalną, a do tego udało nam się pogodzić (niby sprzeczne ze sobą elementy) zwartość bryły z jednoczesnym efektem jej rozrzeźbienia. Wszystko dzięki włożeniu całej funkcji w czytelną jednorodną strukturę konstrukcyjną z drewna klejonego.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU

Teren szkoły jest dość ograniczony. Budowa każdej hali sportowej o wymaganych parametrach zawsze zabierze sporą część powierzchni rekreacyjnej i sportowej z obecnie istniejącego terenu. Pewnym rozwiązaniem jest stworzenie zaplecza dwukondagnacyjnego i zwarte rozplanowanie rzutu.

Lokalizacja projektowanego budynku szanuje linię zabudowy ulicy, wręcz ją w znacznym zakresie tworzy, a jednocześnie pozostawia dużo miejsca na tereny rekreacyjne dla uczniów. Bryła hali sportowej tworzy brakującą wewnętrzną pierzeję istniejącego dziedzińca od strony wschodniej, pozostawiając jednocześnie jego otwarcie na południe. Elewacja hali od strony ulicy, zgodnie z oczekiwaniami inwestora, pozwala zorganizować zadaszone miejsce dla uczniów przy przystanku dla autobusu szkolnego. W miejscu tym projektuje się również poszerzenie chodnika.

Nowa bryła nie zasłania okien pracowni lekcyjnych i o żadnej porze dnia nie ogranicza im dostępu słońca. Dlatego połączenie obu budynków zaproponowano od strony północnej w miejscu gdzie w bryle szkoły przebiega korytarz.

Wejście zewnętrzne do hali sportowej zaprojektowano od strony północnej z dostępem od obu sąsiednich ulic. Wjazd i miejsca parkingowe od strony zachodniej w miejscu istniejącego zjazdu na działkę. Ilość miejsc parkingowych ograniczona jest z powodu bliskości zarówno granicy działki, jak i istniejących okien pomieszczeń mieszkalnych i oświaty (szkoły i hali).

W północnej części działki zaproponowano lokalizację boiska i drobnych urządzeń sportowych.
Połączenie wszystkich części działki zapewniono dzięki wijącej się projektowanej „uliczce” biegnącej pomiędzy budynkiem istniejącym i projektowanym z przewieszonym nad nią łącznikiem.

Przewiduje się usunięcie istniejącego boiska i bieżni sportowej oraz przełożenie instalacji znajdujących się w terenie i kolidujących z projektowanymi rozwiązaniami. Konieczne będzie wycięcie kilku drzew. Szczególnie w ulicy, w okolicy projektowanej zatoki autobusowej.
Przewiduje się zagospodarowanie istniejącej zieleni, w szczególności drzew w części południowej działki oraz dodatkowe nasadzenia.

UKŁAD FUNKCJONALNY

Budynek hali zaprojektowano z myślą o wykorzystaniu go do rozgrywania meczów w piłkę ręczną, piłkę siatkową i koszykówkę. Wysokość netto hali (7,25m) umożliwia organizację spotkań nawet na poziomie krajowym w tych dyscyplinach. Halę przewidziano również do prowadzenia zajęć WF między innymi dzięki możliwości podziału sali kotarami na 3 niezależne boiska. Zaprojektowana szerokość hali (po złożeniu trybun) umożliwia stworzenie pełnowymiarowych boisk treningowych do koszykówki w poprzek obiektu. Przyjmuje się również wariant w którym Inwestor zdecyduje się na widownię stałą (boiska treningowe będą miały wtedy długość około 22m). W ramach głównej sali sportowej przewidziano również wnękę na scenę, z możliwością jej powiększenia i rozsunięcia w obręb boiska. W takich wypadkach planuje się czasowe powiększenie widowni o siedziska rozstawiane na płycie boiska o ok. 600 miejsc (magazyn krzesełek zlokalizowano w tylnej części sali). Przewiduje się również wykorzystanie sceny jako pomieszczenia dla stołu do ping-ponga (po odizolowaniu jej od hali opuszczaną roletą). Wejście na scenę zorganizowano z hallu zaplecza szatniowego.

Parter z piętrem połączone są otwartą klatką schodową z obszerną duszą oraz winda dla niepełnosprawnych, która umożliwi również przystosowanie dla tych osób całej szkoły.

Na pierwszym piętrze planuje się lokalizację siłowni i sali aerobiku (sali tanecznej) z wglądem na boisko główne. Dla obu tych sal zaprojektowano dodatkowe oddzielne szatnie. Tutaj też zlokalizowano pokój monitoringu - ochrony z widokiem do hali głównej.

Przebieralnie dla głównej sali zlokalizowano na parterze. Ich układ dostosowano do prowadzenia zajęć WF (w cyklu lekcyjnym) projektując jeden obszerny węzeł sanitarny dla dwóch przebieralni dla każdej z płci. Dzięki temu w trakcie przerwy między lekcjami jedna grupa może przygotowywać się do zajęć, jednocześnie kiedy druga korzysta z natrysków. Daje to optymalne wykorzystanie infrastruktury budynku. Oprócz zespołów przebieralniowych na parterze znalazło się miejsce na magazyny dostępne z płyty boiska, pokój trenera, widownię na 316 osób (może być stała lub składana), toalety i szatnie dla widzów oraz strefę wejścia z zewnątrz.

Dostęp do budynku jest możliwy albo przez główne reprezentacyjne wejście z zewnątrz na poziomie parteru, albo przez łącznik ze szkołą na poziomie 1 piętra – droga dla uczniów.

OŚWIETLENIE

Wszystkie pomieszczenia oprócz magazynów i pokoju ochrony oświetlone są światłem dziennym.
W głównej sali sportowej zapewniono najkorzystniejsze oświetlenie poprzez świetliki i boczne okna w ścianach. Ich wielkość zarówno spełnia przepisy o wielkości okien (1/8 powierzchni podłogi), a jednocześnie ich rozmieszczenie zapobiega oślepianiu zawodników i powstawaniu bardzo niekorzystnych (wręcz niedopuszczalnych) odbić i kontrastów na podłodze i ścianach. Trzeba pamiętać, że sport profesjonalny wymaga oświetlenia głównie światłem sztucznym (nie jest dobrze widziane oświetlenie naturalne), ale ponieważ hala ma mieć głównie charakter obiektu szkolnego zapewniono zrównoważony – rozproszony dostęp słońca na pole gry dzięki odpowiedniemu kształtowaniu dachu (świetliki), ścian oraz odpowiedniej lokalizacji okien.
Podobnie górno - boczne oświetlenie zapewniono również w siłowni.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE

Przewiduje się wykonanie całego budynku z wykorzystaniem dźwigarów z drewna klejonego o rozpiętości 27,90m wspartych na słupach żelbetowych tworzących zamkniętą strukturę całego obiektu. Możliwe będzie etapowanie prac, na zasadzie stworzenia w I etapie skorupy całego zadaszenia i podłużnych ścian zewnętrznych, a w II etapie wykonanie „wewnętrznego” zaplecza.

Ściany budynku przewiduje się jako murowane ocieplone wełną mineralną podobnie jak dach. Strop w części zaplecza (nad parterem) projektuje się jako żelbetowy w systemie TERIVA. Łącznik z istniejąca szkołą w konstrukcji stalowej.

ROZWIĄZANIA MATERIAŁOWE ELEWACJI

Do wykończenia elewacji przewiduje się w parterze wykorzystanie kamienia zabezpieczającego izolację termiczną przed umyślnym zniszczeniem oraz wyżej drewno i elementy stalowe. Jako pokrycie dachu przewidziano dwa warianty: albo blacha tytanowo=cynkowa, albo gont idealnie wpisujący się w krajobraz, szczególnie, że połacie „ścian szczytowych” będą bardzo silnie odbierane w przestrzeni.
Okna i przeszklenia przewidziano jako aluminiowe w kolorze szarym. W dachu przewidziano okna połaciowe w kolorze dobranym do wybranego rodzaju pokrycia dachu.