Konkurs na wykonanie koncepcji urbanistycznej i architektoniczno - przestrzennej Rewitalizacji Parku Miejskiego i Przebudowy Placu Niepodległości w Zakopanem
Wyróżnienie

<<< powrót
  • OSTROWSCY ARCHITEKCI - Pracownia Architektoniczna
Skład zespołu:
  • mgr inż. arch. Jarosław Ostrowski  
  • mgr inż. arch. Dagmara Ostrowska  
  • mgr inż. Laura Klimczak arch. kraj.  
  • mgr inż. Sebastian Kochel arch. kraj.  
  • mgr inż. Jan Kocieniewski arch. kraj.  
  • mgr inż. Anna Supera arch. kraj.  
  • mgr inż. Miłosz Zieliński arch. kraj.  
  • dypl. stud. arch. kraj. Paulina Nosalska  
  •  
  • http://www.ostrowscyarchitekci.pl/ 

I.ANALIZA STANU ISTNIEJĄCEGO

Punktem wyjścia było przystąpienie do charakterystyki terenu objętego opracowaniem: wskazanie jego najistotniejszych walorów oraz określenie przyczyn niezadowalającego funkcjonowania.

Lokalizacja parku na terenie miasta Zakopane, którego rozwój ekonomiczny w dużej mierze warunkuje turystyka, stwarza konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na specyfikacje wynikające z potrzeby obsługi ruchu turystycznego.

Intencją postępowania projektowego jest zwrócenie uwagi użytkowników Krupówek na aneks urbanistyczny w postaci Placu Niepodległości, który zachęci odwiedzających Krupówki mieszkańców i turystów swoim rekreacyjnym charakterem

PARK

Sam park powstał w 1925 r., na fali rosnącej świadomości ekologicznej na marginesie walki o „zachowanie Równi Krupowej”, jako zielony reprezentacyjny salon miejski z ujmującym widokiem na Tatry Zakopiańskie.

Dziś, pomimo częściowego przysłonięcia rozległych powiązań widokowych, stanowi cenną enklawę zieleni w stale rozbudowującej się tkance urbanistycznej. Choć sama kompozycja parku wydaje się być w dużej mierze przypadkowa, na uwagę zasługuje liczny starodrzew oraz zabieg kompozycyjny polegający na grupowaniu pojedynczych drzew w charakterystycznych kręgach, będących rodzajem „żywych” altan.
Niewątpliwym atutem urozmaicającym przestrzeń jest obecność naturalnego strumienia, który przecina park wzdłuż jego osi. Potok Czarny powinien stać się inspiracją do rozwijania idei projektowej.

Zachodnią granicę założenia parkowego stanowi ul. Grunwaldzka. Jest ona głównym ciągiem widokowym na park, zatem należy przewidzieć atrakcyjne rozwiązana kompozycyjne z tego ujęcia, które mogłyby przyciągnąć uwagę potencjalnych użytkowników.

PLAC

Najistotniejszym walorem placu jest widok z jego narożnika u wylotu ul. Galicy. Jest to bowiem główna oś zapewniająca komunikację z Krupówkami. Dodatkowo oś ta podkreślona jest przez zwieńczenie krajobrazowe w postaci szerokiej ekspozycji na Giewont, zatem stanowi ona kluczowe ujęcie, które powinno zachęcić do skorzystania z przestrzeni placu.

Pierzeje placu stanowią zabudowania o zróżnicowanej atrakcyjności z uwagi na stan techniczny oraz wartości historyczne. Jako najcenniejszy wskazuje się budynek przy ul. Galicy 8.
Za celowe natomiast uznano odwrócenie uwagi od zachodniej i południowej pierzei na rzecz otwarcia u zbiegu ul. Galicy i ul. Grunwaldzkiej , gdzie zarysowuje się bryła teatru.

Za istotne uznano także podkreślenie wejścia do parku w pobliżu dzisiejszego Muzeum, tj. dawnej Szkoły Muzycznej, gdyż jest ono ważnym ciągiem komunikacyjnym łączącym park z ul. Krupówki.

II.IDEA

Poza celem podstawowym określonym w regulaminie, jakim jest dostosowanie się do potrzeb mieszkańców i wymogów ruchu turystycznego przy zachowaniu starodrzewu w dobrym stanie zdrowotnym w obrębie parku, równorzędną intencją stało się podkreślenie istniejących walorów miejsca. Wizja terenowa wykazała że nadrzędnym czynnikiem kształtującym świadomość kontekstu i tradycji miejsca byłoby podkreślenie, a częściowo przywrócenie widoków dalekich i bliskich z kluczowych ujęć na terenie objętym opracowaniem.

Bezpośrednią inspiracją formalną stał się naturalny potok o typowym górskim niesfornym charakterze o poszarpanej linii brzegowej.

PLAC

Potok górski należy do takich elementów krajobrazu, które w bardzo naturalny sposób kojarzą się pejzażem tatrzańskim. Poszukując zakorzenienia w tak zacnym kontekście krajobrazowym, postanowiono skorzystać z tego czym natura obdarza nas od zawsze. Inspiracja górskimi strumieniami znajduje swój wyraz w rysunku nawierzchni, który najsilniejszy w odbiorze jest u wylotu ulicy Galicy. Zaproponowana tam scenografia ma przywoływać na myśl górski potok, spływający ostrą doliną z najwyższych partii gór. Efekt ten uzyskano dzięki subtelnej grze obróbki i kolorystyki w zastosowanych materiałach. W kształtowaniu nawierzchni kluczowym elementem jest rodzaj rampy o nieregularnym narysie, usprawniającej komunikację z parkiem. Istnienie pochylni jest wynikiem szczególnej troski o dostępność założenia dla wszystkich bez względu na wiek i sprawność fizyczną. Pochylnia wykonana jest z jasnego kamienia o chropowatej fakturze. Materiał ten nasuwa skojarzenie ze spienioną bystrą wodą strumienia…

…Wszystko to składa się na syntetyczne przedstawienie krajobrazu tatrzańskiego. Kreacja ta ma stworzyć współczesne przedpole widokowe dla wyśmienitego widoku na Giewont, który z ww. ujęcia u wylotu ul. Galicy przypominać ma właśnie kapryśny górski potok tak jakby swoje źródło miał u stóp Giewontu .

Ogromnie istotnym elementem funkcjonalno - kompozycyjnym jest obiekt sceny widowiskowej, rodzaju współczesnej muszli koncertowej łączącej w sobie różne funkcje. W pierwszej kolejności jest to element kompozycyjny, wskazujący główną dominantę czyli Giewont. Forma architektoniczna sceny jest symbolicznym rozważaniem na temat struktury górskich masywów: relacji swobodnych płaszczyzn, pęknięć i szczelin. W naszej kreacji ich wzajemne współistnienie zamknięte zostało w geometrycznych ramach, by wpisało się w syntetyczny charakter zapisu przestrzeni. Jest to minimalistyczna kostka której ostre ścięcia odwołują się do skalistych zboczy oraz często obserwowanych w regionie zjawisk krasowych w saklach wapiennych.

Ekspresyjna szczelina przełamująca statyczną formę wyznacza dokładną oś łączącą środek placu ze szczytem Giewontu. Symboliczną wymowę przybiera również zabieg polegający na wprowadzeniu na zewnętrznych ścianach obiektu funkcji wspinaczkowej , dzięki czemu użytkownicy parku stają się częścią symbolicznej formy.

Lokalizacja sceny ma niebagatelne znaczenie. Obiekt ten jest także zwornikiem pomiędzy Placem, a Parkiem dlatego też, element ten może być wykorzystany jako arena czynnej rekreacji, w postaci ścianki wspinaczkowej z trasami o różnym stopniu trudności.

Równie ważną funkcją poza kompozycyjno - symboliczną jest stricte utylitarna funkcja zadaszonej estrady widowiskowej rozumianej jako muszla koncertowa z zapleczem technicznym, garderobą i wc.
Za odpowiednią lokalizację dla sceny uznano miejsce istniejącego budynku dawnej Szkoły Muzycznej, której zły stan techniczny pozwala przewidzieć jej rozbiórkę. Zbliżona do sześciennej forma sceny (docelowo zlokalizowana w linii zabudowy wyznaczonej przez obecnie powstający sąsiedni budynek , korespondująca również z jego gabarytami), jest rodzajem minimalistycznego fantomu budynku tworzącego zachodnią pierzeje placu Niepodległości z wklęśnięciem scenicznym zwróconym w jego stronę. Dodatkowym atutem takiej lokalizacji jest zwiększenie pojemności placu podczas koncertów.
Scena skierowana jest w stronę placu, którego południowo - wschodni narożnik stanowi biologicznie czynną powierzchnię o płaszczyźnie delikatnie nachylonej w kierunku sceny. Podczas widowisk i występów artystycznych część ta staje się trawiastą widownią. W warstwie symbolicznej nawiązuje do tatrzańskich hal…

…Dopełnieniem krajobrazu górskiego mają być dwa niewielkie wodospady, symbolizujące źródełka jakich nie brak w Tatrach. To bardzo subtelny w formie element dopełniający charakter kreowanej przestrzeni. Wyniesienie części placu jako widowni daje możliwość wykorzystania uskoków jako wodospadów, które korzystnie wpłyną na mikroklimat, a ich szum znacznie orzeźwi plac.

Różnica wysokości uzyskana dzięki wyniesieniu "zielonej widowni" pozwala na usytuowanie w północnej części placu toalet publicznych, do których od ul. Galicy prowadzi rampa wzdłuż dłuższego boku placu oraz schody ze strony przeciwnej. W tym rejonie również ukryty został parking dla samochodów osobowych. Nawierzchnie traktów kołowych celowo nie różnią się od tych na przestrzeniach wyłącznie pieszych i wydzielone jedynie niskimi krawężnikami, by spowodować w kierowcach poczucie wzmożonej uwagi i ograniczenie prędkości do minimum.

Niewielki skwerek po północno-zachodniej stronie ul. Galicy został przeznaczony na obszar do czasowych ekspozycji plenerowych plac plastycznych itp. Zieleń istniejąca w głównej mierze została zachowana i opasana murkiem w sposób analogiczny do stosowanego w głównej części placu. Reszta skwerku jest płaską powierzchnią, która można swobodnie komponować w zależności od aktualnych potrzeb. Pomóc temu ma specjalnie opracowany system "kostek modularnych". Koncepcja ta opiera sie na szeregu zestawialnych i mobilnych elementów przestrzennych, które dają możliwość kreowania miejsc do siedzenia, tablic ekspozycyjnych itp.

PARK

Jak wcześniej wspominano czołową wartością w Parku poza widokami na Giewont jest przecinający podłużnie park potok Czarny. Stał się on naczelną inspiracją dla koncepcji projektu, która opiera się na prostej geometrycznej kompozycji wynikającej z analizy krajobrazowo - widokowej i funkcjonalnej oraz dialogu z szumiącym górskim potokiem. Szacunek dla zastanych wartości prezentowanych przez komponowane "żywe altany" bukowe nakazuje ich zachowanie oraz wkomponowanie w projektowany układ kompozycyjny.
Szkielet kompozycji stanowią piesze ciągi komunikacyjne podkreślające kierunki widoków, ruchu i umożliwiające dostanie się do newralgicznych punktów parku najkrótszą drogą (tzw. ścieżki typu sectio).
Idea układu funkcjonalno - kompozycyjnego czerpie z istniejących okręgów bukowych… …Na podobnej zasadzie swoją lokalizację otrzymały kolejne projektowane urządzenia funkcjonalne.

Park można podzielić na trzy główne funkcje:
- reprezentacyjna
- rekreacyjna
- kontemplacyjna,
które w niektórych częściach są wyraźnie oddzielone by nie powodowały kolizji funkcjonalnych, a w innych się przeplatają.

Funkcja reprezentacyjna przede wszystkim skupia się wokół alei spacerowej łączącej ul. Grunwaldzką z Krupówkami oraz wykreowanej przestrzeni placowej dla Pomnika Grunwaldzkiego. Tu idea opiera się w głównej mierze na roli potoku, który odzyskuje tu swoją naturalną postać w kształcie mini rozlewisk gdzie ów potok odzyskuje swój naturalny charakter. Zrenaturyzowana mini dolina wytwarza obszar dla miejsca specjalnego: dla obchodów uroczystości państwowych. Scenografia dla tych ceremonii tworzona jest przede wszystkim przez ludzi, uczestników tychże obchodów. Specjalna obwodowa aleja o narysie półokręgu otacza od południowej strony placyk z Pomnikiem Grunwaldzkim i jest wyznaczonym miejscem dla banderii konnej. Tym samym banderia będąc uczestnikiem uroczystości jest równocześnie dla nich tłem, zwłaszcza dla mieszkańców i reszty społeczeństwa obserwującej obchody z przewidzianego dla nich miejsca w widowni o amfiteatralnym kształcie. Zabieg ten pozwala na utworzenie scenograficznego układu obchodów. Widzowie skierowanie wzrokiem w kierunku pomnika widzą odbywające się przy nim ceremonie, dalej wkraczających jeźdźców, na kolejnym planie głębie parku a całość wieńczy masyw Giewontu.

Otoczenie placyku z Pomnikiem Grunwaldzkim będące w istocie wycinkiem naturalnego potoku sprzyja kontemplacji krajobrazu i spokojnemu wypoczynkowi. Przywołana wcześniej widownia jest elementem ziemnej architektury parkowej, sprzyjającej zarówno spacerom, odpoczynkowi, obserwacji uroczystości państwowych, a także po drugiej jest stronie do obserwacji zabaw dziecięcych w znajdującym się nieopodal ale jednak w pewnej izolacji placem zabaw dla młodszych dzieci, a także zmagań nowicjuszy na mini kortach tenisowych.

We wschodniej części parku szkielet wypełnia swobodny naturalistyczny układ splątanych ścieżek (ścieżki typu ambulatio) wijących się nad potokiem, między szeregiem romantycznych mikro wnętrz wyznaczonych przez paprocie, wysokie trawy oraz altany z buków i porastających je bluszczy. Zabieg ten umożliwia zachowanie cennych fragmentów chaotycznej kompozycji przez wkomponowanie ich w malowniczy układ sekwencji zacisznych wnętrz krajobrazowych pozwalający na kontemplację i rozkoszowanie się kontaktem z naturą.

Dla równowagi zachodnia część parku przewidziana została jako polana piknikowa, podkreślona delikatnym łukowym szpalerem drzew wysokich, na której pojedynczo rozsiane są okazałe starodrzewy. Rozległy trawnik będzie zapraszał do parku, a ponadto stworzy atrakcyjne przedpole widokowe dla gęstego skupiska roślin we wschodniej części założenia.
Funkcja rekreacyjna realizuje się przede wszystkim w postaci czterech kortów tenisowych przewidzianych w regulaminie, umieszczonych na południowym krańcu parku, a także boisku do koszykówki po wschodniej stronie Potoku Czarnego. Park został wyposażony także w obiekty sportowe dla młodzieży lubiącej bardziej ekstremalne aktywności. Odpowiedzią na takie potrzeby jest ścianka wspinaczkowa na wspomnianej już wcześniej scenie. Dopełnieniem dla niej jest skatepark znajdujący się za "plecami" sceny.

Dla obsługi budynku Jutrzenki przewidziano parking dla 18 samochodów osobowych.

NAWIERCHNIE:

POWIERZCHNIA PLACU
-kamienie naturalne w kolorach prezentowanych w rysunkach

CIĄGI KOŁOWE:
-kamienie naturalne w kolorach prezentowanych w rysunkach

UTWARDZONE CIĄGI PIESZE i ROWEROWE
-materiał bitumiczny

NIEUTWARDZONE CIĄGI PIESZE: Ścieżki ziemne odpowiednio zagęszczone wykonane przy zachowaniu koniecznych warstw w przekroju poprzecznym.

NAWIERZCHNIE SPORTOWE: Wszystkie boiska zostały przewidziane w technologii sztucznych nawierzchni ze wskazaniem na powierzchnie akrylowe zapewniające wysoki komfort użytkowania z uwagi na duży stopień elastyczności.

SCENA: Konstrukcje sceny stanowi monolit żelbetowy . Nad pomieszczeniami wewnętrznymi rozpięty został sufit podwieszany w celu zachowania standardowych proporcji pomieszczeń.

MAŁA ARCHITEKTURA:

Modularny system jest autorskim rozwiązaniem dostosowanym do specyficznych potrzeb placu. Jego istotą jest całkowita mobilność i swoboda w zastosowaniu. Zależnie od potrzeb stanowi system tablic informacyjno - ekspozycyjnych lub miejsca siedzące w czasie kameralnych koncertów.

Pozostałe przedstawione w części graficznej elementy małej architektury zostały wybrane z katalogów firm dostępnych na rynku.

SKATEPARK:
Wykonany w technice basenu betonowego

I.ROZWIĄZANIA EKONOMICZNE

Koncepcja zakłada znaczne rozbudowanie zarówno w sferze ideowej jak funkcji użytkowej obu przestrzeni uznając je za kluczowe elementy mogące wpłynąć na rozwój miasta. Punktem wyjścia jest rozpoznanie, zachowanie i wyeksponowanie wartości już istniejących, których sprawne wykorzystanie bezpośrednio przekłada się na korzystny bilans ekonomiczny. Wzrost atrakcyjności obu prezentowanych przestrzeni, zwłaszcza w kontekście całego miasta, sprzyja wzrostowi zainteresowania mieszkańców i turystów. Na rynku turystycznym, który stanowi główny środek dochodów w budżecie miasta, nie wystarczy schematyczna estetyzacja, i techniczna przebudowa miejsc uniwersalnych. Konieczna jest gruntowna rehabilitacja uwzględniająca podkreślanie unikatowych cech miejsca, które stanowić będą o atrakcyjności miasta. Przekłada się to bezpośrednio na zyski mieszkańców zajmujących się turystyką.
Dlatego tak ważną role odgrywają atrakcje odpowiadające na potrzeby każdej z grup wiekowych i społecznych.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl