Konkurs na wykonanie koncepcji urbanistycznej i architektoniczno - przestrzennej Rewitalizacji Parku Miejskiego i Przebudowy Placu Niepodległości w Zakopanem
I Nagroda

<<< powrót
  • A.Wodka, B.Stoch, K.Słyś
Skład zespołu:
  • arch. Anna Wodka  
  • arch. Bartłomiej Stoch  
  • arch. Katarzyna Słyś 

ANALIZA KONTEKSTU URBANISTYCZNEGO.

Przedmiotowy obszar opracowania konkursowego znajduje się w centralnej części Zakopanego. W układzie urbanistycznym miasta zlokalizowany jest równolegle do ulicy Krupówki. Zaletą omawianego obszaru jest jednoczesne bliskie sąsiedztwo „salonu miasta” – ulicy Krupówki i zrazem pełnej ciszy zielonej enklawy Parku im. J. Piłsudskiego zapewniającej ucieczkę od zgiełku otoczenia. Koncepcja zakłada rozwiązania, które nadadzą przestrzeni bardziej utylitarny i przyjazny użytkownikom Parku i Placu charakter. Naszym celem jest stworzenie programu użytkowego, który radykalnie zmieni standard projektowanej przestrzeni, wydobędzie niewątpliwe walory oraz potencjał obszaru Placu i Parku Miejskiego.

Istotnym zabiegiem było wyodrębnienie stref funkcjonalnych – podział poszczególnych obszarów parku z uwzględnieniem sposobu użytkowania, wieku osób, którym dedykowane są projektowane atrakcje oraz charakteru organizowanych imprez. Projekt zakłada wykorzystanie funkcji już istniejących oraz zlokalizowanie nowych atrakcji, które ściągną do parku szersze grono odbiorców. Ideą projektu jest stworzenie miejsca relaksu i sportu dla wszystkich mieszkańców jak i przyjezdnych, a dla Pomnika Grunwaldzkiego i powiązanego z nim ideologicznie Placu Niepodległości nadanie odpowiedniego charakteru i oprawy godnej organizacji imprez państwowych i manifestacji patriotycznych – przywrócenie charakteru Rynku nie tylko z nazwy.

ZASADY KOMPOZYCJI I ROZMIESZCZENIE PROGRAMU FUNKCJONALNEGO PARKU I PLACU NIEPODLEGŁOŚCI:

Przyjęto następujące zasady kształtowania parku:
Wprowadzony został podział funkcjonalny ze względu na strefy aktywności czynnej i biernej o płynnych granicach, służący różnorodnym formom rekreacji. Zaprojektowano bezkolizyjny układ komunikacyjny – który pozwoli na korzystanie zarówno z Placu jak i Parku niezależnie od odbywających się imprez o różnym charakterze. Na bazie istniejącego układu alejek zaprojektowano ścieżki rowerowe i bezkolizyjne ciągi piesze. Nowe ścieżki pozwolą rozdzielić obszary o różnym przeznaczeniu. Diagonalny układ alejek powoduje, że przestrzeń parku może funkcjonować podzielona w zależności od potrzeb użytkowych, jak również w razie potrzeby jako otwarta i swobodnie kreowana strefa. Układ zapewnia komunikację pomiędzy Placem Niepodległości i Pomnikiem Grunwaldzkim, dawną Szkołą Muzyczną, Tatrzańskim Centrum Kultury i Sportu „Jutrzenka” i projektowanym amfiteatrem. Wyraźnie wydzielony został ruch rowerowy od ciągów spacerowych. Projektowana ścieżka dla rowerzystów łączy się z istniejącymi trasami rowerowymi.

Zastosowano estetykę atrakcyjną wizualnie i przyjazną człowiekowi, na którą składają się: nowoczesne, minimalistyczne elementy małej architektury, do budowy których użyto zróżnicowane materiały, przede wszystkim lokalne takie jak: naturalne drewno, naturalny kamień – granit tatrzański, beton, szkło i tradycyjne akcenty regionalnego odpowiednio przetransponowanego zdobnictwa – gadzików, rozet, parzenic.

Została zachowana integralność projektowanej przestrzeni, podkreślone zostały ciągi i granice parku, zaprojektowano miejsca o zróżnicowanych nastrojach, wynikające z ilości i jakości nasłonecznienia, doboru obsadzeń i planowanych sposobów użytkowania. Urozmaicono szatę roślinną o gatunki zimozielone, aby poprawić wizualną „urodę” parku. Wszystkie projektowane rośliny to gatunki odporne na trudne warunki miejskie zarówno pod względem glebowym jak i klimatycznym dostosowane do warunków siedliskowych.

W projekcie zostały wykorzystane i wzbogacone istniejące elementy zagospodarowania, bez radykalnych i kosztownych przekształceń (ekonomia).

Z koncepcji wyodrębnione zostały następujące strefy funkcjonalne z atrakcjami skierowanymi do różnych grup wiekowych,
1. kultura i sztuka – arena sztuki
2. rekreacja i kontemplacja – plac zadumy, miejsce spotkań towarzyskich i kulturalnych
3. sport i zabawa
4. atrakcje
5. uroczystości okolicznościowe

Kultura i sztuka – Arena Sztuki – Pomiędzy budynkiem dawnej Szkoły Muzycznej a Tatrzańskim Centrum Kultury i Sportu „Jutrzenka” zaprojektowaliśmy „Ogród Sztuk” z Areną, na której organizowane będą wystawy plenerowe, spektakle teatralne, artystyczne happeningi i kameralne koncerty. Chęć prezentacji swoich dzieł nie tylko we wnętrzach Galerii Sztuki, zorganizowanej w budynku dawnej Szkoły Muzycznej, przyciągnie ludzi, będzie inspiracją dla innych do eksponowania swoich dokonań. Szkoła Muzyczna - obiekt o wyjątkowych walorach architektonicznych i pięknym detalu regionalnego zdobnictwa – zasługuje na szczególną uwagę.

Naszym celem jest przywrócenie mu dawnej świetności i blasku. Przewidujemy gruntowną restaurację obiektu i adaptację na cele muzealne, kultury, sztuki i muzyki. Zbyt wiele starych regionalnych obiektów znika z naszego otoczenia, nie pozwólmy aby kolejny z nich pozostał tylko na fotografii.

Projektowany trejaż wzdłuż głównej alei spacerowej parku, w zamyśle ma izolować „Ogród Sztuk” jednocześnie ma być galerią na wolnym powietrzu, która już w rejonie Placu Niepodległości, będzie mieć swój początek i będzie zapraszać przechodnia do odwiedzenia Parku oferując jeszcze więcej estetycznych i intelektualnych wrażeń.

W południowej części parku stanie amfiteatr – miejsce koncertów, okazjonalnych festynów, imprez plenerowych, miejsce do kontynuacji ew. imprez patriotycznych organizowanych na placu przy pomniku Grunwaldzkim. Amfiteatr jest jedyną budowlą projektowaną w obrębie Parku. Całość kubatury w formie „zielonej łupiny” została zaniżona w stosunku do terenu o ok.1,50m i przykryta zielonym dywanem błoń, tak aby wizualna ingerencja w przestrzeń parku była jak najmniejsza, by była łagodzona kształtem, zastosowanymi naturalnymi materiałami drewna i granitu.

Kultura i sztuka spina Plac Niepodległości i Park Miejski „trejażem galerią”, zygzakiem z północy na południe wije się łącząc po drodze wszystkie istotne elementy.

Od głównej alei Staszica, zaprojektowana w miejscu istniejącej nieregularnej alejki, wznosi się na południe, szeroka brukowana trawiasto – granitowa „piazza” - w kierunku amfiteatru, po drodze rozszerzając się w plac z mocno wyeksponowanym wyniesionym w stosunku do pierwotnej lokalizacji Pomnikiem Grunwaldzkim, który otrzymał odpowiednią dla niego oprawę, przedpole i ekspozycję z pięknym przebijającym przez otaczającą zieleń widokiem na góry, z jednej strony i trawiastymi błoniami z drugiej.

Rekreacja i kontemplacja – kompozycję alejek urozmaica sekwencja istniejących i projektowanych placów nanizanych na ciągi spacerowe. W przestrzeni izolowanej drzewami i pergolami można znaleźć spokój i wytchnienie od ulicznego zgiełku, kontemplować ciszę, oddać się ciekawej lekturze lub obejrzeć wystawę, która w otaczającej pergoli będzie mogła być eksponowana. Na jednej z atrakcji Parku jaką niewątpliwie jest potok Czarny zaprojektowane zostały spiętrzenia wody i płycizny, nadając mu charakter górskiego potoku. Kaskady przepływającej wody, stanowią atrakcję dźwiękową i wizualną.

W rejonie rozlewisk na zakolach, koncepcja zakłada miejsca do odpoczynku, kąpieli słonecznych i relaksu w formie amfiteatralnych tarasów ziemnych. Projekt wykorzystuje motyw pergoli istniejącej w południowo-zachodniej pierzei Placu Niepodległości. Wzdłuż głównej alei wejściowej od Placu Niepodległości, następnie wzdłuż alei Staszica, zaprojektowano trejaż, ciąg pojedynczych słupów „pylonów”, który stworzyły ramę głównej alei spacerowej, szlaku przemarszu dla uczestników imprez okolicznościowych i manifestacji. W powtarzalnym rytmie „pylonów” trejażu, powstały bramy wejściowe, tematycznie związane z wyżej wymienionymi strefami funkcjonalnymi.

Zaprojektowany trejaż jest doskonałym miejscem ekspozycji - wystaw fotograficznych, rzeźb, obrazów – galerią na wolnym powietrzu, która przyciągnie rzesze mieszkańców, przechodniów i turystów. Aleje spacerowe, place tematyczne, ekspozycje, zgrabnie łączą elementy małej architektury oraz kompozycję zieleni niskiej i wysokiej. Projekt adaptuje istniejące skwery i place, nadaje im odpowiedni klimat, zmieniając tylko posadzkę, dodając abstrakcyjną rzeźbę, kopiec z drzewem czy ławeczki.

Strefa sportu i zabawy, atrakcje – dla młodzieży przewidziano specjalne instalacje do akrobacji i jazdy na deskorolkach „skate park” oraz betonowe mury pod artystyczne grafitti i murale. Dla amatorów joggingu i jazdy rowerowej przewidziano meandrujące po zielonych trawnikach ścieżki. Zaprojektowano zespół wielofunkcyjnych boisk do koszykówki, siatkówki, piłki nożnej. Korty i boiska zostały wydzielone funkcjonalnie, rozdzielone lekkiej konstrukcji trybunami, które zostaną zgodnie z projektem wykończone kamieniem i drewnem naturalnym lub imitacją oraz ozdobione aplikacjami regionalnymi. Wschodnią część parku – rejon Amfiteatru i „placu pod pomnikiem Grunwaldzkim” zajmują błonia – atrakcyjna kwitnąca kwiatami łąka. Przestrzeń jest zdefiniowana i określona układem alejek spacerowych, naszą intencją jest pozostawienie maksimum miejsca wolnego od jakiejkolwiek aranżacji. Powstała w ten sposób przestrzeń, kreowana będzie przez jej użytkowników, w której odwiedzający Park będą mogli się w pełni zrelaksować, czuć swobodnie, zażywać kąpieli słonecznych, czy oddać lekturze.

Dla najmłodszych, z podziałem na różne grupy wiekowe zaprojektowano w nowym miejscu, z dala od zgiełku sportowych boisk i kortów, po południowej stronie potoku, dwa place zabaw. W jego obrębie projekt przewiduje altanę dla rodziców i zestaw różnorodnych atrakcji w postaci drabinek, huśtawek, pochylni, łańcuchów, zjeżdżalni, piaskownic oraz park linowy.

Miejsce organizacji uroczystości okolicznościowych – Plac Niepodległości to dawny rynek Zakopanego, lokalne centrum miasta. Szlachetna forma wnętrza zdefiniowana jest przez jego wymiary, kształt i poziomy. Plac opada łagodnie w kierunku zachodnim - północnym, jego wschodnia krawędź jest zupełnie pozioma. Najniżej położonym punktem jest południowo-zachodni narożnik, znajdujący się ok. 2,2m poniżej części wyższej przy wejściu do Parku. To niewielkie nachylenie –nie przekracza 3% - sprzyja spacerom, aranżacjom uroczystości okolicznościowych, ułatwia spływ wody deszczowej i pozwala na swobodne korzystanie z całej powierzchni placu przez osoby młode, starsze, niepełnosprawne.

Powtarzalny i regularny moduł placu, odtworzenie istniejącej pergoli południowej w nieco zmienionej formie i wytworzenie ram placu z wykorzystaniem trejażu ”pylonów” pozwoliło na zakomponowanie regularnej siatki w posadzce placu. Tymczasowe kramy, stoiska, montaż masztów, w czasie trwania i organizacji imprez plenerowych rozstawiane będą zgodnie z rytmem wyznaczonym przez podziały modularne podziały. Pod posadzką przeprowadzonezostaną linie rozprowadzające media (woda, energia elektryczna ew. zespoły sanitarne na potrzeby obsługi imprez) w przestrzeni placu dające swobodę w przyszłej aranżacji.

Dla oświetlenia placu i iluminacji jego pierzei proponujemy lampy montowane w elementach pergoli i szeregu pylonów trejażu zarówno wysokich (h=3,50m) jak i niskich (h=1m). We wschodniej – południowej części placu, przy wejściu do Parku, na wypoziomowanym poderwanym do lotu plateau tworzymy w oparciu o istniejący starodrzew zielony skwer, którego główną atrakcją będzie fontanna w formie kaskady. Naszą intencją jest stworzenie na Placu Niepodległości miejsca spotkań towarzyskich i aktywizacja funkcji placu jako przestrzeni publicznej. Plateau zostało wyposażone w ławki, kosze i niskie oświetlenie w „pylonach” wzdłuż wschodniej pierzei. Wyniesienie plateau pozwoli stworzyć fizyczną barierę dla ekspansji ewentualnych imprez organizowanych tuż obok. Projekt zachowuje większość istniejących drzew w obrębie Placu zarówno po zachodniej jak i wschodniej części, które w miejscach gdzie brak jest wyraźnej linii zabudowy, jednoznacznie definiują i tworzą pierzeje placu. Zarówno posadzkę, jak i na okładzinę pylonów projektujemy z płyt granitowych najlepiej rodzimych, dobranych w różnorodnej kolorystyce, która pozwoli uzyskać projektowany modularny wzór kraty i łagodnym łukiem podkreśli wyjście z Placu w kierunku Krupówek. Wysoka jakość materiału jest oczywista i adekwatna do rangi placu Niepodległości.

Naszym zdaniem warto ponieść niemałe lecz jednorazowe nakłady na realizację tego założenia. W celu obniżenia kosztu inwestycji nie zmieniamy ukształtowanej już tektoniki, sugerujemy najwyżej wymianę podbudowy, która wzmocni i skonsoliduje grunt pod obecną nawierzchnią. Ostatecznym efektem wszystkich działań będzie stworzenie przestrzeni dla spotkań i imprez plenerowych dla lokalnej społeczności.

Regularność siatki w projekcie posadzki pozwala na rozmieszczenie w każdym z modularnych skrzyżowań 4,0/4,0m – elementów, które pozwolą na osadzenie gniazd pod montaż przyszłych różnorodnych aranżacji Placu (stojaków pod parasole, stendów targowych, stoisk, masztów).
W projekcie staraliśmy się stworzyć przestrzeń, która pozwoli na dużą elastyczność aranżacji Placu. W zależności od potrzeb plac może być w całości, przy wykorzystaniu odpowiednich systemów, całkowicie zadaszoną przestrzenią, np. na potrzeby festiwalu filmowego na wzór tych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą (bliskość kina Sokół), miejscem organizowania cyklicznych targów, festiwali lub areną finałów organizowanych obecnie i w przyszłości imprez sportowych. Proponowane rozwiązania pozwalają na organizowanie przestrzeni pod imprezy z udziałem oficjalnych władz o charakterze obchodów świąt państwowych.

Czystość układu i wygospodarowana wolna przestrzeń – 2/3 powierzchni placu – pozwalają na realizację wyżej wymienionych zamierzeń. Konstrukcja pylonów (kostki) umożliwia montaż masztów. Wydzielono strefy dla banderii konnych poprzez zróżnicowanie poziomów placu. Likwidacja ruchu kołowego, ograniczenie i wytworzenie trejażu „pylonów”, południowej pierzei i jej odsunięcie w kierunku zachodnim pozwoliło na zwiększenie chłonność i stworzenie przedpola widokowego dla uczestników różnorodnych imprez.

ETAPOWANIE

Koncepcja zakłada możliwość realizacji projektu etapami lub wybiórczo poszczególnych elementów programu funkcjonalnego. Nasza propozycja etapowania przedstawia się następująco:
Etap I – przebudowa Placu Niepodległości i remont ul. Gen.Galicy,
Etap II – budowa alejek nowo projektowanych i modernizacja starych, ścieżek rowerowych, regulacja i modernizacja koryta, przeniesienie Pomnika Grunwaldzkiego,
Etap III – budowa zespołu kortów tenisowych i boiska do gry w koszykówkę, skate parku i placu zabaw,
Etap IV – budowa amfiteatru, modernizacja i restauracja bud. istniejących dawnej Szkoły Muzycznej i Łaźni i toalet.

Zaproponowane atrakcje mają zachęcić okolicznych mieszkańców i nie tylko do większej aktywności kulturalno-towarzyskiej i mogą zdecydować o tym, że zarówno Plac Niepodległości jak i Park Miejski stanie się ulubionym miejscem spotkań mieszkańców Zakopanego i odwiedzających miasto turystów.
Oto nasza wizja Zakopiańskiego Centrum – Placu Niepodległości i Parku Miejskiego im. Józefa Piłsudskiego – architektów z zawodu i przede wszystkim w części zespołu mieszkańców Zakopanego. W koncepcji połączyliśmy wiedzę projektową z sympatią do miasta, w którym część z Nas się wychowała i mieszkała, z troską o dobrą jakość życia i estetykę Zakopanego.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl