Konkurs na koncepcję urbanistyczno-architektoniczną kompleksu Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli Warszawskiej.
Wyróżnienie

<<< powrót
  • AMC Andrzej M. Chołdzyński Sp. z o.o.
Skład zespołu:
  • Andrzej M.Chołdzyński, mgr inż.architekt, Autor Projektu, Generalny Projektant  
  • Tomasz Burno, mgr inż.architekt–współpraca autorska  
  •  
  • oraz współpraca:  
  • Tomasz Birezowski, mgr inż.architekt  
  • Artur Wieliczko, inż.architekt  
  • Krzysztof Petrynik, inż.architekt wnętrz  
  • Mirosław Falkowski, inż.architekt  
  • Jan Chwedczuk, mgr inż.architekt  
  • Karolina Kaszubowska, mgr inż.architekt  
  • Grzegorz Zając, inż.architekt  
  • Magdalena Macioszczyk, mgr inż.architekt  
  • Dorota Folga-Januszewska, dr hab., konsultacja muzeologiczna  
  • Marcin Jakubowski, Platige Image, wizualizacje wnętrz  
  • Jakub Skok, wizualizacje  
  •  
  • http://www.amcholdzynski.pl  
  •  

1. OGÓLNY OPIS KONCEPCJI URBANISTYCZNO - ARCHITEKTONICZNEJ

Projekt koncepcji urbanistyczno – architektonicznej kompleksu Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli Warszawskiej tworzą, z punktu widzenia programowego i funkcjonalno – użytkowego konkursu:
- budynek Muzeum Wojska Polskiego
- ekspozycje plenerowe
- drogi wewnętrzne oraz drogi dojazdowe, z odpowiednio: włączeniem i wyłączeniem z ruchu
- zagospodarowanie terenu w granicach terenu inwestycji
Wszystkie te składowe, wzajemnie się uzupełniające i wynikające jedna z drugiej, podporządkowane są głównej myśli przewodniej projektu: stworzenia narracyjnego i symbolicznego pejzażu budującego nastrój i skojarzenia właściwie Muzeum Wojska Polskiego i historii oręża polskiego, gmachu Muzeum wyrastającego z najlepszych tradycji, a budowanego awangardowo dla przyszłości nowoczesnej Polski.

1.1 Założenia generalne
Budynek Muzeum Wojska Polskiego został zaprojektowany w centralnej części Cytadeli wokół Placu Gwardii, planowanego na przecięciu osi Brama Straceń – Aleja Wojska Polskiego i ulicy Gwardii.
Lokalizacja Placu Gwardii została określona w miejscu historycznego dziedzińca wokół którego powstały koszary Gwardii Pieszej i Koronnej, istniejące na długo przed zniszczeniem Żoliborza przez rosyjskiego zaborcę w 1832r. i budową Cytadeli. Plac Gwardii zdefiniowano w projekcie jako symboliczne i funkcjonalne centrum założenia urbanistycznego. Plac Gwardii posiada funkcję monumentalnej przestrzeni dla uroczystości wojskowych i państwowych oraz imprez plenerowych dla szerokiej publiczności, a także zaprojektowany jest jako dziedziniec wejściowy do projektowanego budynku Muzeum Wojska Polskiego. Skala zaprojektowanego placu o wymiarach 120x120m umożliwia wszechstronną aranżację różnorodnych manifestacji, uroczystych spotkań związanych z obchodami świąt państwowych i rocznic, wydarzeń historycznych i wszelkich inscenizacji multimedialnych, dydaktycznych oraz ludycznych, projekcji filmowych i prezentacji teatralnych i para-teatralnych.
Oczywiście, oprócz zalet funkcjonalno-programowych monumentalna w formie i semantyce przestrzeń placu niesie za sobą podstawowe znaczenie symboliczne i przesłanie o wielowiekowej tradycji i historii oręża polskiego oraz jego trwałej roli w historii polskiego Narodu i Państwa.

Nadano specjalną rangę historycznemu przebiegowi północ - południe ulicy Gwardii, w nawiązaniu do której rozwijała się do XIX w. dzielnica Żoliborz. Uzyskano ten efekt urbanistyczny poprzez utworzenie poszerzonej pieszo-jezdnej Alei Gwardii, przecinającej Plac. Funkcjonalne nadwieszenie projektowanego budynku Muzeum nad Aleją Gwardii umożliwia bezkolizyjne wprowadzenie na Plac defilad, kolumn pieszych i samochodowych, podczas wojskowych i państwowych uroczystości lub innych wydarzeń.
Wybrukowana Aleja Gwardii historycznie łącząca Stare Miasto z koszarami wiąże w proponowanym rozwiązaniu docelowym południowe bramy Cytadeli z centrum całego założenia urbanistycznego – dziedzińcem, wokół którego zaprojektowano budynek Muzeum Wojska Polskiego, a dalej z Pawilonem X i północną częścią Cytadeli.

Drugą oś kompozycyjną historycznego układu urbanistycznego – Aleję Wojska Polskiego wykorzystano inspirując się planami powstałymi po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918r. : Zniszczenie Żoliborza i budowa Cytadeli nadające temu terenowi znaczenie symbolu opresji czasów rozbiorowych zaowocowało bowiem w II Rzeczypospolitej planami równie symbolicznymi – utrwalającymi na nowo odzyskaną niepodległość poprzez ponowne, symboliczne połączenie tego terenu z miastem. W celu utrwalenia tej ostatniej symboliki niepodległej II Rzeczpospolitej projektowany budynek, także jego dziedziniec wewnętrzny i jego główne wejście, umieściliśmy na osi monumentalnego założenia Aleja Wojska Polskiego – Plac Inwalidów – Plac Grunwaldzki.
W projekcie nakreślono połączenie Cytadeli z Aleją Wojska Polskiego poprzez dwie kładki- mosty piesze, przewieszone nad fosą. Kładki stanowią dojścia piesze i dojazdy rowerowe w rejon kazamat i ponad nimi na przedpole budynku dawnego składu artyleryjskiego, którego mury flankują wejście na plac przed projektowanym budynkiem Muzeum. Dzięki idei przestrzeni wystawienniczych umieszczonych spiralnie na ciągłej platformie i regularnie, lekko wspinającej się po kwadratowym obwodzie Muzeum, projektowany gmach unosi się nad ziemią i pozwala na wgląd i przejście od osi Alei Wojska Polskiego na Plac Gwardii – dziedziniec Muzeum, a dalej na wschód i w rejon Bramy Straceń. Dzięki tej swoistej i unikalnej morfologii gmachu lewitującego monumentalnie nad naturalnym terenem Cytadeli obie prostopadłe do siebie osie urbanistyczne prowadzą wzrok i gości Muzeum pod gmachem we wszystkich kierunkach świata, a sam Plac Gwardii staje się tego świata elementem centralnym zarówno formalnie jak i symbolicznie zwieńczony i obwiedziony spiralą muzealną wnoszącą się ku niebu.

1.2 Morfologia budynku
Z punktu widzenia swej struktury funkcjonalnej Muzeum Wojska Polskiego jest zaprojektowane jako łagodnie wznosząca się platforma opasująca dziedziniec o majestatycznym, ponadczasowym planie kwadratu. Częściowo wyłaniający się z oskarpowań pejzażowych, a częściowo ukryty w nich budynek wykorzystuje i rozwija ideę pejzażu, w tym pejzażu budowli obronnych, w którym zacierają się granice między budynkiem a otoczeniem, jak w fortyfikacjach militarnych lub umocnieniach obronnych i ćwiczebnych znanych z historii wojskowości polskiej oraz europejskiej.
Ciąg modułów ekspozycyjnych rozmieszczonych wzdłuż łagodnie, acz regularnie w 1.35-1.9 % spadku, opadającej lub, w zależności od przyjętego kierunku zwiedzania, wznoszącej się po spirali platformy budynku tworzy pełen program dwóch alternatywnych, opcjonalnych „ścieżek zwiedzania” mających swój początek w holu głównym, do wyboru: na tzw. kondygnacji +2, kondygnacji 0 komunikującej z dziedzińcem lub kondygnacją -2 komunikującej z kolei z wystawami czasowymi i parkingami na poziomach -2 i -1. Łagodny spadek sprowadza zwiedzających na poziom dziedzińca wejściowego „Placu Gwardii” lub alternatywnie wprowadza z kondygnacji -1/-2 na szczyt gmachu bez konieczności korzystania z jakichkolwiek urządzeń mechanicznych komunikacji pionowej lub schodów.
Taka konfiguracja funkcjonalna gmachu ma kapitalne znaczenie dla swobody kształtowania przestrzeni wystawienniczej, to jest przestrzeni fizycznej i mentalnej, świadomej i podświadomej widza. Usunięcie z drogi zwiedzania w całym Muzeum „przeszkód terenowych” – schodów, wind etc. stających się „przeszkodami percepcyjno – mentalnymi” otwiera niezakłócone pole do działania nowych konceptów muzeologicznych, sposobu organizacji wystaw i ich scenariuszy. Taka przyjazna morfologia funkcjonalna gmachu pozwoli prawdopodobnie skupić się ekipie programującej na współczesnym wykorzystaniu nowoczesnych procesów poznawczych i asocjacyjnych działających na świadomość i podświadomość widza w połączeniu z architekturą.

Nadwieszenie opadającej/wznoszącej się nad terenem, po kwadracie spiralnej platformy gmachu i oparcie go na czterech narożnikowych trzonach – powoduje uzyskanie przekrytego „wolnego parteru” i nadaje monumentalnej bryle muzeum symboliczną lekkość, tworząc stosowną do funkcji przestrzeń emocji i symboliki. W warstwie funkcjonalnej natomiast, taka topografia gmachu nie ogranicza połączeń realizowanych w poziomie terenu w osiach północ - południe i wschód – zachód oraz umożliwia relacje wzrokowe z innymi elementami zagospodarowania terenu Cytadeli, zachowując jednocześnie jednorodność, ciągłość pierzei placu – dziedzińca. Fakt lewitowania budynku nad terenem został oczywiście wykorzystany także w celu zorganizowania pod gmachem, jako naturalnym zadaszeniem, ekspozycji plenerowych opadających łagodnie w kierunku jednego z wejść do budynku, a znajdujących się pod wiszącą nad nami jego bryłą i masą. Proporcje otwarć i perspektyw, w tak stworzonej przestrzeni same w sobie budują scenograficzną narrację, pełną emocji i znaczeń.
Skojarzenia z fortyfikacjami, polami bitewnymi, wojskowymi umocnieniami i transzejami strzelniczymi, zamaskowanymi umocnieniami są tutaj jak najbardziej uzasadnione. Ta semantycznie budowana emocjonalna przestrzeń architektoniczna otwiera się przekornie i symbolicznie długimi i panoramicznymi widokami na otaczający Muzeum świat przyrody ożywionej, trwałej i niezmiennie towarzyszącej Historii.
Główny hol wejściowy znajduje się we wschodnim skrzydle budynku. Jest to wielokondygnacyjna przestrzeń łącząca wertykalnie wszystkie poziomy gmachu i umożliwiająca wejście przez nią do wszystkich rejonów budynku, to jest: z poziomu wewnętrznego dziedzińca, z obu poziomów parkingu tj. autokarowego i osobowego (-2, -1) ze wspomnianych ekspozycji plenerowych oraz z zewnętrznej pochylni wejściowej umieszczonej na koronie stworzonego przez nas fortecznego oskarpowania, której kulminację stanowi taras z widokiem o otwarciu 360° na Wisłę i panoramę Pragi oraz całą Warszawę. Przestronny, wysoki i monumentalny hol wejściowy oświetlony zenitalnie i bocznie filtrowanym łagodnym światłem naturalnym spełnia również funkcję przestrzeni reprezentacyjnej, w której będą odbywać się otwarcia wystaw, oficjalne ceremonie i uroczystości, spotkania z dyplomatami i głowami Państw w asyście setek zaproszonych gości rozmieszczonych jak w teatrze na różnych poziomach.
Narożnikowe rozmieszczenie elementów pionowej ewakuacji p.poż i pionowej komunikacji budynku w postaci zespołów wind i klatek schodowych dostępnych dla publiczności, umożliwia ewentualne wariantowe scenariusze włączania się w dowolnym narożniku gmachu do łagodnie opadających, okalających dziedziniec na historycznym planie kwadratu, „ścieżek zwiedzania” w dowolnym ich miejscu.
Szklane podłogi w stropach pozwalają łączyć wizualnie i mentalnie różne przestrzenie ekspozycyjne i różne światy ekspozycji. W narożniku północno - zachodnim dodatkowy „skrót” łączy dwie kondygnacje po przeciwprostokątnej planu narożnika budując atrakcyjne przestrzenie i swoisty balkon ze schodami dla obserwacji wydarzeń na dziedzińcu. Otwarcia widokowe w elewacjach i otwarcia w dachu pozwalają na kontakt z otoczeniem i pejzażem lub na oświetlenie wnętrz filtrowanym, łagodnym światłem dziennym w sposób każdorazowo kontrolowany pozwalając na odpowiednie zmniejszenie lub zwiększenie tego dziennego oświetlenia do całkowitego zaciemnienia włącznie.

1.3 Idea i program muzealniczy
Założeniem projektu jest stworzenie właściwej przestrzeni dla różnych funkcji jakie pełnione są przez współczesne muzeum.
Zarówno funkcja prezentacji zbiorów, wystaw, propagowania historii polskiej wojskowości i oręża polskiego, szeroka działalność edukacyjna adresowana do dzieci, młodzieży, osób dorosłych, studentów, służąca kształceniu kadr profesjonalnej armii, specjalistów, historyków, miłośników militariów i historii oręża; funkcje społeczne uwzględniające właściwe sytuowanie armii w procesie wychowawczym, aktywność kombatantów, performance historyczne; funkcja ochrony i konserwacji dziedzictwa wojskowości, badania naukowe, a w końcu funkcja reprezentacyjna poprzez stworzenie „kultowego” miejsca spotkań w Polsce i Warszawie oficerów i żołnierzy w służbie czynnej lub rezerwy, bądź kombatantów –stały się punktem wyjścia do planowania gmachu, jego wnętrza i zewnętrza oraz do nadania mu wymiaru symbolicznego.
Gmach Muzeum zaprojektowany na planie umiarowego kwadratu w zwieńczeniu pejzażu skarpy wiślanej - swoistej „progresji topograficznej” od strony Wisły – nawiązuje do historycznych modeli cytadel wojskowych oraz obwarowań uzupełniając zastany krajobraz historyczny Cytadeli. Muzeum ma swoje „zewnętrze” – otwarte na krajobraz i dawne zabudowania Cytadeli, w tym m. in. projektowany amfiteatr dla form parateatralnych historyczno-wojskowych, koncertów, spotkań itp., jak i swoje „wnętrze” (dziedziniec – Plac Gwardii) – w którym mogą odbywać się prezentacje, oficjalne uroczystości, parady wojskowe. Południowa elewacja wewnętrznego dziedzińca – Placu Gwardii jest gigantycznym ekranem multimedialnym dla potrzeb tych uroczystości i wydarzeń ludycznych oraz bieżącej, codziennej programowej komunikacji społecznej.
Uniesienie budynku nad poziomem terenu umożliwia nie tylko bezpieczną prezentację plenerową eksponatów pod budynkiem, ale przede wszystkim otwiera widoki we wszystkie strony świata z Placu na zewnątrz i odwrotnie.
Główna konstrukcja stalowa, przypominająca do złudzenia przęsła wojskowych mostów – może być wykorzystana świadomie w scenariuszach wystawienniczych, ale równie świadomie może być przesłonięta i obudowana ściankami modułowymi, gdy taki jest wymóg scenariusza ekspozycji. Ta mega – konstrukcja stalowa może być wariantowo eksponowana lub ukrywana w części lub całości także poprzez użycie paneli szklanych piaskowanych nieprzeziernych, paneli częściowo pełnych lub paneli przeziernych w różny sposób i z różną intensywnością uczestnicząc każdorazowo w innym zamyśle muzeologicznym. Oczywiście zastosowanie konstrukcji stalowej umożliwia swobodne topograficznie umieszczenie w podłodze lub suficie pomieszczeń ekspozycyjnych płaszczyzn przeziernych (tafle szkła) pozwalających np.: na obserwację galerii plenerowych z góry, czy też wzajemną interakcję wizualną między dwoma poziomami ekspozycji. Konstrukcja stalowa odpowiadająca klasie „C” odporności pożarowej będzie malowana farbą ognioochronną o odporności 1H zachowując swą jakość wizualną i architektoniczną , co będzie optymalnym rozwiązaniem z punktu widzenia bezpieczeństwa p. poż. oraz jakości przestrzeni muzealnych.

MUZEUM ma wyodrębnione trzy strefy ekspozycji znajdujące się w tzw. OBSZARZE PUBLICZNEGO DOSTĘPU:
A. Strefa zewnętrzna: EKSPOZYCJA PLENEROWA: zlokalizowana jest pod korpusem lewitującego budynku Muzeum, co pozwala z jednej strony chronić eksponowane tu obiekty od deszczu, śniegu, wkomponować je w dodatkowe aranżacje wystawowe (projekcje, odpowiednie oświetlenie), ale co najważniejsze umożliwia ustanowienie wizualnego połączenia ekspozycji zewnętrznych z wewnętrznymi – przez umieszczenie w podłodze ciągu ekspozycyjnego kondygnacji +1 – „wyglądów” – okien , dzięki którym zwiedzający galerię widzą z góry fragmenty ekspozycji plenerowej, zaś oglądający ekspozycję na zewnątrz budynku otrzymują informację wizualną, iż dalsza cześć prezentacji rozgrywa się w budynku. Taka aranżacja umożliwia ciekawe zestawienia obiektów, połączenia i asocjacje ahistoryczne i historyczne, czynienie odniesień i dokonywanie indywidualnych porównań. W okresie „ciemnym” (jesień, zima), ekspozycja plenerowa może być w ten interesujący sposób doświetlana z wewnątrz poprzez: światło sztuczne wydobywające się z wnętrza gmachu przez omówione „wyglądy” i okna, a także przez zainstalowane w podbrzuszu stropu przykrywającego ekspozycje plenerowe ustroje świetlne światła sztucznego, w tym sufity świetlne i pochodne.

B. Strefa wewnętrzna – EKSPOZYCJE STAŁE lub podlegające niewielkim zmianom (uzupełnieniom). Forma budynku, rozplanowanie ciągów muzealno-komunikacyjnych oraz układ pomieszczeń pozwalają na stworzenie nowoczesnej formy ekspozycji stałej, którą ruchem spiralnym (wstępującym lub zstępującym) można zwiedzać z przeciwnych stron - na przykład idąc z biegiem historii lub przeciwnie, cofając się od teraźniejszości do przeszłości. Projekt przewiduje np. umieszczenie na kondygnacji tzw.+2 sal poświęconych współczesnym technologiom wojskowości, przezroczysty dach w pewnych partiach umożliwi instalację na zewnątrz symulacji systemów satelitarnych i ich obserwację. Na takie zróżnicowanie pozwala struktura hallu i budynku – wszystkie ciągi – górne i dolne – zawsze zaczynają się i kończą w hallu głównym, łączącym wertykalnie wszystkie poziomy gmachu, zaś odpowiednio zaprojektowane „skróty” - przejścia, schody i windy umożliwiają szybki, indywidualny dostęp do dowolnej partii budynku. Pozwala to na swobodne komponowanie i planowanie wystaw. Ciągom przestrzeni dla ekspozycji stałych towarzyszą (na całej długości tej delikatnie wznoszącej/opadającej platformy muzeum) – wydzielone aneksy „montażowo-techniczne”, które mogą być zarówno zamknięte i wydzielone jako zaplecze, ale także otwarte i w razie potrzeby włączone w ekspozycje jako „gabinety” lub przestrzenie prezentacji „małych form”. Moduły przestrzeni ekspozycyjnych przerywane są obszarami rekreacji dla zwiedzających (siedziska, toalety; możliwość dostawienia „innych funkcji”), wypadającymi w narożnikach budynku, co jednocześnie stanowi ułatwienie komunikacyjne i pozwala zwiedzającym lepiej zorientować się w przestrzeni, w której przebywają. Zarazem zapewnione zostaje w ten sposób bezpieczeństwo ewakuacyjne i p-poż. Ciągi komunikacyjne w narożnikach są też naturalnym obszarem dodatkowego dostępu (dojścia do ekspozycji). Należy podkreślić, że idea „platformowego wznoszenia” się podłogi budynku na całej jego przestrzeni ekspozycyjnej jest spełnieniem jednego z podstawowych wymogów muzealnych – bezpiecznego transportu skomplikowanych obiektów. Brak konieczności pokonywania schodów od kondygnacji -2 do +2 daje szanse „wciągnięcia”, „wtoczenia” nienormatywnych muzealiów lub specjalnej aranżacji wystawowej.

C. Strefa wewnętrzna – EKSPOZYCJE CZASOWE – lokalizacja sal wystaw czasowych, ich forma i struktura mają na celu:
• umożliwienie łączenia ich w jedną całość bądź wydzielenia trzech osobnych sal z osobnymi wejściami
• otoczenie wszystkich sal ekspozycji czasowych „korytarzem technicznym”, przez co do każdej z nich można dotrzeć bez wkraczania w strefę „publiczną”, zaś korytarz techniczny może być używany jako zaplecze organizacyjno-montażowe
• położenie blisko hallu i wejścia głównego, dzięki czemu mogą być używane po zamknięciu pozostałej przestrzeni muzeum
• zapewnienie łatwości dostępu i zbliżenie do innych obszarów publicznych, takich jak: audytorium, przestrzeń „Muzeum dla dzieci”, strefy handlowej, szatni, etc.

MUZEUM WEWNETRZNEGO DOSTĘPU
Projekt układu pomieszczeń spełnia następujące założenia muzeologiczne:
A. Istnieje wyodrębniona przestrzeń, która może być udostępniona nie tylko personelowi, ale także uprawnionym gościom (Biblioteka, Czytelnia Zbiorów Specjalnych, obszar katalogów dostępnych elektronicznie, sale konferencyjne, audytoria mniejsze).
B. Istnieje wyodrębniona przestrzeń zastrzeżona wyłącznie dla pracowników uprawnionych (magazyny, pracownie) – istotne jest położenie tej przestrzeni – z jednej strony ma ona zaprojektowany ciąg komunikacyjny prowadzący do obszarów ekspozycyjnych muzeum, z drugiej strony – do obszaru transportowo-przeładunkowego.
C. Istnieje wyodrębniony obszar „transportowy” służący przyjmowaniu, odkażaniu, pakowaniu muzealiów i obiektów przyjmowanych na wystawy. Obszar ten ma osobne wejście i wjazd, osobną bardzo dużą windę transportową (9 x 12 m), zaplecze montażowe i konserwatorskie, magazyn czasowy. Cała ta przestrzeń może być w razie potrzeby wyłączona.
D. Lokalizacja pracowni konserwatorskich i pokojów dla personelu jest w ścisłym powiązaniu z charakterem magazynów i specyfiki pracy nad obiektami. Ciągi komunikacyjne umożliwiają łatwe przemieszczanie obiektów. System platformowy – zapewnia możliwość poruszania się po całym obszarze muzeum przy pomocy specjalnych elektrycznych wózków i transporterów wewnętrznych.

FUNKCJE ZEWNĘTRZNE REPREZENTACYJNE
Charakter Muzeum Wojska Polskiego – najważniejszej inwestycji historyczno – dokumentacyjnej dla polskiej armii sprawia, że budynek może i będzie pełnił specjalne funkcje reprezentacyjne. Z myślą o zapewnieniu bezpieczeństwa specjalnej grupie gości i głów Państw zaprojektowano osobny „moduł dyrektorski” na kondygnacji +2 z panoramicznymi widokami na Wisłę od wschodu, a od zachodu na ogród dachowy i Warszawę. Zespół biurowy posiada własne, oddzielne wejście do części prywatnej tegoż całorocznego ogrodu dachowego, a także dodatkowe pomieszczenia, tj. sekretariaty, salę konferencyjną, zaplecze socjalne i wypoczynkowe. Do „modułu dyrektorskiego” można dostać się zarówno poprzez gmach Muzeum, wydzielonymi schodami i windami jak i bezpośrednio drogą powietrzną, zastrzeżoną dla VIP, dzięki zaprojektowanemu tuż obok na dachu, modułu lądowisku dla helikopterów.
Tak zaprojektowane funkcje zewnętrzne, reprezentacyjne powinny zabezpieczyć potrzeby funkcjonalne Muzeum również jako miejsca konferencji, w tym konferencji i spotkań dyplomatycznych, negocjacji, spotkań międzyrządowych oraz instancji NATO.

EDUKACJA MUZEALNA
Z myślą o bogatej ofercie edukacyjnej, która współcześnie jest nie tylko obowiązkiem muzeum, ale także źródłem dochodów, zaprojektowane zostały zróżnicowane przestrzenie dla funkcji poznawczych, rozrywkowych i nauczania:
A. Sale edukacyjne i audytoria - umiejscowione tak, aby dostęp do nich był z hallu głównego lub ciągów komunikacyjnych. Mogą być wykorzystane zarówno w czasie otwarcia całego muzeum, jak i częściowego wyłączenia pewnych obszarów.
B. Muzeum dla dzieci – dostępne z hallu – z atrakcyjną „zjeżdżalnią” i przejściami dla opiekunów i rodziców. Kształt i położenie Sali umożliwia każdy rodzaj zabaw.
C. Sale aktywnej edukacji pozwalają na zajęcia twórcze jak i różne rodzaje zabaw elektronicznych z wykorzystaniem multimediów i zaawansowanych technologii.
D. Umiejscowienie ekspozycji plenerowych w poziomie terenu i poniżej pod salami ekspozycji zamkniętych na kondygnacji +1, umożliwia prowadzenie zajęć edukacyjnych „z góry”, poprzez „wglądy” i okna stropowe.
E. Amfiteatr wraz z wydzielonym obszarem do aranżacji „bitew i pojedynków” oraz zaprojektowany w oskarpowaniu pawilon dla konstruktorów i modelarzy oraz strzelnica wirtualna i rzeczywista pozwala na prowadzenie niezależnej działalności przez te grupy zainteresowań.

STREFA HANDLOWA
Projekt zakłada istnienie wewnątrz muzeum – w obszarze między parkingiem a hallem głównym - strefy handlowej (księgarnie, sklepy z pamiątkami, specjalistyczne sklepy modelarskie, punkty sprzedaży multimediów) na dwóch kondygnacjach, usytuowanej pod Placem Gwardii. Wszyscy opuszczający parking lub doń powracający będą musieli przemierzyć ten obszar. Ominięcie strefy handlowej będzie możliwe w wypadku wejścia do muzeum z kondygnacji „0”, to jest z poziomu Placu Gwardii lub z korony oskarpowania na wysokości kondygnacji tzw. „+2”.

OSOBY O OGRANICZONEJ ZDOLNOŚCI PORUSZANIA SIĘ I NIEPEŁNOSPRAWNYCH:
Wszystkie pomieszczenia Muzeum są dostępne dla osób o ograniczonej zdolności do poruszania się i niepełnosprawnych.
Na podkreślenie zasługuje fakt takiego zaprojektowania układu wszystkich płaszczyzn komunikacyjnych w muzeum, w którym nie istnieje żadna bariera dla osób niepełnosprawnych lub dla wewnętrznych transporterów. Dzięki spiralnemu ukształtowaniu wznoszących się/opadających platform podłóg gmachu Muzeum można zwiedzać nie pokonując ani razu żadnych schodów i nie używając wind i podnośników.

2. OPIS KONCEPCJI ZAGOSPODAROWANIA TERENU

2.1 Zagospodarowanie terenu w granicach terenu inwestycji

Centralną część terenu inwestycji zajmuje projektowany gmach Muzeum i Plac Gwardii – dziedziniec wewnętrzny projektowanego budynku Muzeum oraz tereny ekspozycji plenerowych umieszczone pod jego nadwieszeniem i w ten naturalny, pejzażowy sposób chronione od deszczu i śniegu. Części te przewidziano jako utwardzone, np: plac pokryty jest płytami kamiennymi, ekspozycje – kostką kamienną i płytami kamiennymi w sposób umożliwiający łatwe poruszanie osób niepełnosprawnych.
Część ekspozycji plenerowych znajdujących się poza rzutem projektowanego gmachu Muzeum zadaszono, nadwieszonymi przeszkleniami na konstrukcji stalowej – mocowanej wspornikowo – uzyskano w ten sposób w sumie 15 000 m2 zadaszonych powierzchni ekspozycji plenerowych, zgodnie z wymogami programowymi.
Dla wybranych ekspozycji plenerowych zaprojektowano możliwość ich wymknięcia w pawilony wyposażone w regulację temperatury i wilgotności, poprzez systemem ścian demontowanych i przesuwnych mocowanych szynowo lub punktowo w stropie i podłożu.
W części południowej i wschodniej terenu inwestycji zaprojektowano pejzażową, częściowo utwardzoną i częściowo zazielenioną obustronnie oskarpowaną konstrukcję, wzniesioną na wzór obwarowań i fortyfikacji, zwieńczoną kamienną pochylnią prowadzącą od poziomu terenu do poziomu tzw.+2, do jednego z kilku wejść do Muzeum znajdującego się w wertykalnym hallu budynku. Pochylnia ta, łagodnie wznosząc się prowadzi wzdłuż południowej elewacji Muzeum, a dalej w swej wschodniej części wzdłuż muru Cytadeli na taras stanowiący przedpole wspomnianego górnego wejścia do budynku, skąd rozpościera się widok na krajobraz doliny Wisły i panoramę Warszawy.
Wzdłuż północnej elewacji projektowanego budynku, w sąsiedztwie Pawilonu X, zlokalizowano teren dla inscenizacji rekonstrukcji historycznych i towarzyszących im plenerowych wystaw i pikników naukowych, historycznych. Pomiędzy terenem inscenizacji a projektowanym budynkiem Muzeum zlokalizowano ukryty w skarpie amfiteatr - plenerową widownię ze sceną dla występów wojskowych i inscenizacji historycznych.
Południowy pas wzdłuż pochylni wejściowej do budynku przewidziano jako przestrzeń dla rodzin z dziećmi, w której możliwe jest urządzenie ogródka zabaw dla dzieci – np. w formie stylizowanych zamków, fortów, umocnień i makiet pojazdów. Przewidziano również możliwość organizacji strzelnicy plenerowej, a także i zimowej, pod dachem, oraz wirtualnej – w pomieszczeniach pod spadkiem kamiennej pochylni, gdzie zlokalizowano również zaplecze sanitarne i małą gastronomię.
W północnej części terenu inwestycji w pobliżu nowej, projektowanej bramy wjazdowej przewidziano adaptację istniejącego budynku dawnego składu amunicji artyleryjskiej na pomieszczenia dla grup rekonstrukcji historycznej.

2.2 Obsługa komunikacyjna
W celu zapewnienia bezkolizyjnych pieszych połączeń urbanistycznych, opisanych w założeniach generalnych do konkursu, w projekcie przewidziano i zaprojektowano maksymalne zredukowanie ruchu samochodowego na poziomie terenu naturalnego w obszarze projektowanego przedsięwzięcia.
I tak, dla ruchu samochodowego: osobowego i towarowego oraz ruchu autokarów proponujemy wjazd na teren inwestycji od Wisłostrady, w północnej części terenu inwestycji, zgodnie z sugestią organizatorów konkursu. Przewidziano bezpośredni i ogólnodostępny wjazd na teren Cytadeli poprzez nową, projektowaną bramę wprowadzającą ruch kołowy do tunelu pod fortyfikacjami. Wyjazd dla połączenia z drogami lokalnymi na poziomie terenu zaprojektowany jest w rejonie budynku X Pawilonu –stąd pochylnia prowadzi ruch samochodowy pod projektowany budynek Muzeum.
Parkowanie samochodów, autokarów i dojazd samochodów dostawczych do Muzeum przewidziano w podziemiach budynku Muzeum.
W rozwiązaniu docelowym proponujemy wykluczyć wszelki ruch samochodowy na poziomie terenu w obszarze Gmachu Muzeum i projektowanego założenia pejzażowego. Do obsługi południowej części kompleksu Cytadeli proponujemy wykorzystać ulicę przebiegającą w kierunku płn-płd. w podziemiach budynku Muzeum z wykorzystaniem dostępu od północy poprzez nowoprojektowaną bramę.
Zaprojektowaliśmy możliwie nieograniczony dostęp terenów Cytadeli, Muzeum Wojska Polskiego i jego otuliny dla ruchu pieszego i rowerowego ze wszystkich kierunków i od wszystkich bram wejściowych na teren Cytadeli, co odbywa się naturalnie w powiązaniu tych dróg dostępu z głównymi projektowanymi osiami kompozycyjnymi ciągów pieszo-rowerowych, tj. wschód – zachód: oś Aleja Wojska Polskiego - Brama Straceń i północ – południe: ul. Gwardii.

3. DANE CHARAKTERYSTYCZNE INWESTYCJI

powierzchnia terenu inwestycji ca 83 400 m2
ekspozycja plenerowa, zadaszona ca 18 500 m2

Budynek Muzeum Wojska Polskiego:
powierzchnia zabudowy ca 30 400 m2
powierzchnia całkowita ca 102 500 m2
powierzchnia użytkowa: ca 65 750 m2
w tym:
sale wystawowe ca 25 600 m2
___biblioteka i czytelnia ca 1 500 m2
___obsługa publiczności ca 15 500 m2
___gromadzenie, inwentaryzacja i obsługa ruchu muzealiów ca 2 700 m2
___magazyny zbiorów ca 9 700 m2
___pracownie naukowe ca 1 700 m2
___pracownie konserwatorskie ca 2 000 m2
___zaplecze techniczne i gospodarcze ca 1 700 m2
___zaplecze administracyjne i socjalne ca 2 600 m2
___pasaże handlowe ca 2 000 m2
kubatura ca 735 800 m3
liczba miejsc parkingowych samochodów osobowych ca 390 mp
liczba miejsc parkingowych autokarów = 14 mp

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl