Konkurs na koncepcję urbanistyczno-architektoniczną kompleksu Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli Warszawskiej.
II Nagroda

<<< powrót
  • APA Markowski Architekci
  • PROJEKTOR Architekci – Bylka, Kossowski, Lewandowski, Zmorka s.c.
Skład zespołu:
  • arch. Andrzej Markowski  
  • arch. Piotr Bylka  
  • arch. Maciej Kossowski  
  • arch. Bartosz Lewandowski  
  • arch. Rafał Zmorka  
  • arch. Adam Brzostek  
  • arch. Piotr Pindor  
  • arch. Małgorzata Rębiś  
  • arch. Małgorzata Zmysłowska  
  • arch. Hiroyuki Mae (I etap)  
  •  
  • Współpraca:  
  • Buro Happold Polska Sp. z o.o., inż. Robert Stachera - konstrukcja  
  • arch. kraj. Ewa Doboszyńska - architektura krajobrazu  
  • Wierzowiecki Group Sp. z o.o. - instalacje, koszty eksploatacji  
  • inż. Małgorzata Kudra - instalacje  
  • inż. Zbigniew Pietrzyk - układ drogowy:  
  • inż. poż. Roman Ropelewski - zabezpieczenia przeciwpożarowe  
  •  
  • http://www.apaarchitekci.com  
  • http://www.projektor.waw.pl  
  •  

IDEA PROJEKTU

IDEA - TŁO

Zespół Muzeum Wojska Polskiego powstaje na terenie Cytadeli Warszawskiej - w wyjątkowym miejscu Warszawy o skomplikowanej i bolesnej dla miasta historii.
Przywróceniem Cytadeli Warszawie i jednoczesnym oswojeniem złowrogiego symbolu ma być otwarcie jej dla mieszkańców i utworzenie na jej terenie zespołu muzeów, którego sercem ma być Muzeum Wojska Polskiego. Trudno o silniej nacechowaną emocjonalnie i symbolicznie lokalizację dla takiego zamierzenia.

Historyczną dominantę stanowił nieistniejący dziś - a tworzony niegdyś przez trzy skrzydła carskich koszar dziedziniec – Plac Gwardii i to do niego jako centrum cytadeli i jednocześnie zamknięcia założenia osiowego żoliborskiej Alei Wojska Polskiego ma nawiązywać powstające muzeum.

Dawny plac musztry obcego wojska ma się zmienić w miejsce ważnych imprez masowych, obchodów świąt Państwowych, miejsce informacji o i integracji z Wojskiem Polskim.

IDEA: PLAC – SYMBOL
Z symboliką lokalizacji postanowiliśmy połączyć podstawowe siły tworzące nowoczesne muzeum (ekspozycje, uroczystości, prace naukowo badawcze, swobodne spędzanie czasu itd.) i zintegrować budynek muzeum, zadaszenia ekspozycji i plac wielofunkcyjny.

Monumentalna i delikatna zarazem płaszczyzna placu przekrywa i tworzy Muzeum oraz zadaszenia ekspozycji plenerowej. Rozdziela i łączy jednocześnie ekspozycje muzealne „pod” oraz uroczystości - „zdarzenia” - na swojej powierzchni.
Powstaje tak symboliczny obiekt trójwymiarowego placu.
Dzięki dodaniu 3-go wymiaru w miejscach przekrycia ekspozycji i zintegrowaniu pochyłej płaszczyzny frontowej elewacji Muzeum staje się współczesną areną i nie wymaga dodatkowego tła architektonicznego będącego zazwyczaj tworzywem placu.
Dach i ściana muzeum stają się użytkowe zamykając żoliborską oś monumentalną trybuną / schodami prowadzącymi na taras informacyjno – widokowy. Pochyła płaszczyzna elewacji jest jednocześnie żaluzją i trybuną.

BUDYNEK MUZEUM – FUNKCJA
Muzeum zorganizowane jest w formie symbolicznego trójwymiarowego placu o obrysie kwadratu o boku 252x252m.
Pod samym placem znajduje się parking przeznaczony zarówno dla samochodów osobowych (586MP) jak i autokarów(20 MP) wraz z miejscami do bezkolizyjnego wysiadania pasażerów.
Od wschodniej strony placu za ulicą Gwardii znajduje się blok główny muzeum z reprezentacyjnym holem, trzema kondygnacjami sal ekspozycyjnych, kondygnacją magazynową oraz skrzydłem techniczno-administracyjnym i naukowo-gościnnym.
W południowo-zachodnim i północno-zachodnim narożniku placu znajdują się pawilony (zadaszenia) ekspozycji plenerowej.

EKSPOZYCJA PLENEROWA
Proponujemy w terenie opracowania 15 500m2 powierzchni ekspozycji zadaszonej.
Główne dwa pawilony ekspozycyjne zlokalizowane są w południowo-zachodnim (6100m2) i północno-zachodnim (2340m2) narożniku Placu Gwardii, zaprojektowane zostały jako zadaszenie będące architektoniczną kontynuacją uniesionej posadzki placu.
Na najcenniejsze eksponaty przewidziana została przestrzeń (7150m2) zintegrowana z holem wstępnym muzeum umożliwiająca percepcję eksponatów z wielu kierunków – także z góry oraz podwieszanie ich.

PARKING
Parking połączony jest zespołem przejść z holem wstępnym, posiada też połączenie z ekspozycją w północno zachodnim narożniku oraz wyjście na plac mogące także pełnić funkcje amfiteatru- muszli koncertowej.

HOL
Ogólnodostępny hol wstępny muzeum znajduje się pod „trybuną” placu i jest połączeniem obszernego foyer i jednego z pawilonów ekspozycyjnych. Jego główna część z wejściem z Placu Gwardii otwarta jest na przestrzeń ekspozycji zadaszonej, znajdującej się na poziomie garażu i będącej miejscem prezentacji najcenniejszych eksponatów. Przestrzeń ta ograniczona jest od wschodu blokiem magazynowym stykającym się z nią pasem magazynów studyjnych (widocznych dla zwiedzających) a od zachodu pasem funkcji obsługi publiczności (sklepy, księgarnia, punkty gastronomiczne) poprzerywanym przejściami do parkingu. Dodatkowo na tym poziomie znajduje się autonomiczny zespół audytoryjno – konferencyjny. Od strony wschodniej nad magazynami do holu przylega główny blok muzeum. Na wszystkich kondygnacjach hol otwiera się poprzez wschodnią elewację na Bramę Straceń i Drogę Skazańców.

BLOK GŁÓWNY
Blok główny muzeum składa się w części centralnej z trzech wysokich (7,2m brutto) kondygnacji mieszczących hol główny (ekspozycyjny) i dostępne z niego moduły ekspozycyjne (po 5 na każdej kondygnacji). Na końcu trasy zwiedzania, na dachu budynku muzeum znajduje się restauracja z tarasem widokowym, jej zaplecze oraz zespół pomieszczeń technicznych.
Część północną bloku stanowi skrzydło techniczno-administracyjne z niezależnym wejściem dla pracowników zarówno z holu jak i z zewnątrz. Część południową stanowi skrzydło naukowo-gościnne z niezależną komunikacją i własną recepcją. Na kondygnacji –1 znajdują się magazyny i pracownie konserwatorskie.

Moduły ekspozycyjne zorganizowane są na trzech kondygnacjach wokół holu wystawowego w elastycznym układzie umożliwiającym dostęp do nich zarówno w ciągu dydaktycznym jak i niezależnie do każdego z modułów. Takie rozwiązanie umożliwia „technologiczne” odcięcie poszczególnych modułów i elastyczną zmianę organizacji ekspozycji.
Hol wystawowy pomyślany jest jako przestrzeń komunikacji, odpoczynku i informacji, ale także jako dodatkowa przestrzeń ekspozycyjna. Na drugiej kondygnacji ciągu ekspozycyjnego (w połowie zwiedzania) hol ekspozycyjny dodatkowo połączony jest z platformą otwartą na ekspozycję i łączącą się dużym otwarciem na plac z elewacją budynku, przeznaczoną do realizacji specjalnych zamierzeń ekspozycyjnych.

SKRZYDŁO TECHNICZNO-ADMINISTRACYJNE
Północne skrzydło budynku stanowi część techniczno-administracyjna, mieszcząca pomieszczenia techniczne, warsztaty, magazyny gospodarcze, zaplecze socjalne, oraz trzy kondygnacje biurowe dla administracji i dyrekcji muzeum. Wysokość kondygnacji tej części budynku odpowiada połowie wysokości kondygnacji ekspozycyjnej (3,6m brutto).

SKRZYDŁO NAUKOWO-GOŚCINNE
Południowe skrzydło budynku mieści na parterze pomieszczenia udostępniane grupom hobbystycznym, izby żołnierskie, halę napraw ciężkiego sprzętu oraz rampę z działem obsługi ruchu muzealiów.
Powyżej znajdują się dwie kondygnacje biblioteki – pierwszą z otwartym dla naukowców księgozbiorem i czytelniami ogólnodostępnymi oraz drugą ze zbiorami specjalnymi i gabinetami ich udostępniania.
Czwarta kondygnacja mieści część przeznaczoną dla naukowców i stypendystów z pracowniami oraz zespołem apartamentów.

MAGAZYNY
Zespół magazynowy stanowi zwarty blok zlokalizowany na kondygnacji -1 podzielony komunikacją na część magazynową i zespół pracowni konserwatorskich. Dzięki obniżeniu terenu od strony wschodniej pracownie konserwatorskie znajdujące się na poziomie magazynów mają dostęp do oświetlenia naturalnego. Magazyn techniki wojskowej może mieć także dodatkowy dostęp od strony garażu poprzez przestrzeń ekspozycji. Bezpośrednio nad nim znajduje się magazyn i pracownia konserwacji (warsztat) ciężkiego sprzętu przystosowany do obsługi obiektów wielkogabarytowych ekspozycji plenerowej.

KOMUNIKACJA WEWNĘTRZNA
Przyjęty – prosty i zwarty schemat funkcjonalny muzeum ułatwia rozwiązania kontroli dostępu i bezpieczeństwa. Poszczególne wiązki komunikacyjne podzielone są na ogólnodostępne, o ograniczonym dostępie (dla pracowników muzeum i naukowców) oraz specjalnego przeznaczenia (do transportu eksponatów).

Komunikację pionową eksponatów zapewnia zespół trzech dźwigów towarowych w tym jednego przeznaczonego do przewozu wielkogabarytowych eksponatów o masie 3000 kg zlokalizowanych w południowo wschodnim narożniku budynku przechodzący przez strefę przygotowania eksponatów na wystawy i wypożyczenia na -1, strefę rampy i działu obsługi ruchu muzealiów na +1, oraz strefę działu realizacji wystaw na kondygnacjach +2, +3.
Główna komunikacja pionowa dla zwiedzających znajduje się w holu ekspozycyjnym składa się ze schodów, schodów ruchomych oraz zespołu wind.
Uzupełnieniem w/w komunikacji są niezależne piony komunikacyjne części techniczno-administracyjnej oraz naukowo-gościnnej oraz sieć ewakuacyjnych klatek schodowych.

ZAGOSPODAROWANIE TERENU
Projekt zagospodarowania terenu jest ściśle powiązany ze sposobem kształtowania budynku Muzeum.
PLAC GWARDII (WOJSKA POLSKIEGO)
Głównym elementem w zagospodarowaniu terenu jest Plac Gwardii, duża, otwarta przestrzeń posiadająca różne oblicza- Plac-Teatr, Plac- Pamięć, Plac-Życie. Plac zamienia się w Teatr, rodzaj sceny, będąc przestrzenią defilad, bitew strategicznych, prezentacji umiejętności wojskowych. Innym razem Plac zamienia się w obszar Pamięci, stając się rodzajem symbolu, rzeźby, dla upamiętnienia ważnych dla narodu Polskiego wydarzeń. Na co dzień jednak Plac jest po prostu obszarem życia mieszkańców Warszawy, placem miejskim - przestrzenią rekreacji, puszczania latawca, nauki jazdy na rowerze. Jest placem z siecią fontann zlicowanych z poziomem nawierzchni, o regulowanej wysokości strumienia, zamieniających się w chmury wilgotnej pary w upalne dni, czy wreszcie grę świateł po zmroku.

ZIELEŃ NA PLACU I EKSPOZYCJA ZEWNĘTRZNA
Projekt zieleni tworzą płaszczyzny monokulturowych nasadzeń, z których punktowo wyłaniają się soliterowe nasadzenia drzew. Intencją autorów projektu, było zachowanie jak największej ilości drzew istniejących o dużej wartości przyrodniczej. W przypadku, gdy z powodu kubatury budynku nie było to możliwe, wprowadzone zostały nasadzenia kompensacyjne.
Poziome kształtowanie zieleni w najbliższym otoczeniu placu, stwarza możliwość powiększenia powierzchni ekspozycyjnej Muzeum, zaprojektowania stosownego dla rangi Budynku przedpola, ustawienie eksponatów w bardziej naturalnych warunkach. Jednocześnie dzięki swoistemu „powyginaniu” terenu, elementy ekspozycji są lepiej wyeksponowane. Tektoniczne załamania terenu, są też, same w sobie, rodzajem rzeźby.
Powierzchnie murawy rekreacyjnej tworzy mieszanka traw o zwiększonej odporności na deptanie. Dzięki temu do ustawionych w plenerze eksponatów można swobodnie podchodzić, by móc z bliska poznać każdy z nich. W obszarach gdzie ekspozycja staje się obszarem zadaszonym, trawa ustępuje miejsca nawierzchni tartanowej w jej kolorze. W ten sposób zaciera się różnica między tym co pod skrzydłami dachu, a tym co poza nimi, obszar ekspozycji opływa cały Budynek Muzeum.

SKARPA OD STRONY WISŁOSTRADY
Zgodnie z „Raportem o stanie zagospodarowania przestrzennego” drzewa i krzewy rosnące na zabytkowych obwałowaniach, należy ze względu na ich destrukcyjny wpływ na stropy kazamat i fundamentów murów, bezwzględnie usunąć.

NOWA BRAMA
Projekt zakłada stworzenie nowej bramy do Muzeum. Tworzy ją odgięta powierzchnia skarpy przechodząca w trawiaste zadaszenie. Dodatkowo wszelkie wjazdy do garażu podziemnego oraz zadaszenie tunelu nad rampą stanowi systemowo rozwiązany dach zielony (typu ZinCo), dzięki czemu elementy te stają się częścią krajobrazu, z dyskretnie przysłoniętą funkcją.

DRZEWA ISTNIEJĄCE W OBRYSIE PROJEKTOWANEGO MUZEUM
Z powodu planowanej Inwestycji, większość drzew w obrysie projektowanego Muzeum Wojska Polskiego przeznaczonych zostało do wycinki. Wyjątek stanowią skupiska drzew zlokalizowane w północnej części Placu. Zachowane drzewa, to w większości Jesiony wyniosłe (Fraxinus excelsior) w dobrym stanie zdrowotnym. Dla drzew tych zostały stworzone obrysy zieleni w nawierzchni o trójkątnych formach nawiązujących do figur pojawiających się w całym projekcie. Runo tworzą tu monokulturowe nasadzenia roślin zimozielonych okrywowych typu Bluszcz pospolity (Hedera helix), Rumianka japońska (Pachysandra terminalis).

DRZEWA ISTNIEJĄCE WOKÓŁ BUDYNKU
Wzdłuż elewacji wschodniej budynku, istniejący dwurzędowy szpaler drzew tworzony jest przez nasadzenia Topoli czarnej odm. Włoska (Populus nigra ‘Italica’). Wg inwentaryzacji, egzemplarze te wymagają redukcji wysokości o 6m. Ze względu na kubaturę budynku I linia szpaleru, nie jest możliwa do zachowania. Proponuje się kompensację usuniętych egzemplarzy przez dosadzenie na przedłużeniu II linii szpaleru w istniejącej rozstawie nowych drzew. Ze względu na krótkowieczność istniejących topól zakłada się sukcesywną wymianę szpalerowych drzew istniejących na gatunki cechujących się podobną formą, lecz o większej wartości przyrodniczej i bardziej długowiecznych gatunków typu Dąb szypułkowy odm. Fastigiata (Querqus robur „Fastigiata”). Tak kształtowany szpaler współgra z elewacją, przysłania budynek i nadaje czytelny rytm.
Między szpalerowymi nasadzeniami a wschodnią elewacją Budynku, kształtowana jest zielona skarpa, umożliwiająca doświetlenie pomieszczeń znajdujących się na poziomie -1. Pozostałe drzewa istniejące naokoło budynku, będą w miarę możliwości, przeznaczone do zachowania.

NAWIERZCHNIE I POSADZKI ZEWNĘTRZNE
Plac - płaszczyznę placu tworzy nawierzchnia z prefabrykowanych płyt betonowych w kolorze jasnoszarym z różnorodnym odciśniętym rysunkiem. Rysunek ten w dość subtelny sposób dzieli nam ten wielki obszar na mniejsze podstrefy. Warstwy pod nawierzchnią są odpowiednio przystosowane do obciążeń jak dla wozów bojowych.
Ekspozycja zadaszona- nawierzchnie ekspozycji tworzą płaszczyzny tartanu, imitujące płaszczyzny trawy. Ciągi piesze są kształtowane przy użyciu materiałów typu Hanse Grand lub typu TerraWay w kolorze jasnoszarym i grafitowym, nawiązujące formą do nawierzchni żwirowych, przystosowane jednak do komfortowego poruszania się, również na wózkach inwalidzkich.
Droga dojazdowa wzdłuż elewacji zachodniej budynku – nawierzchnia betonowa.
Ekspozycja zewnętrzna niezadaszona – Płaszczyzny ekspozycji stanowi murawa rekreacyjna, poprzecinana ciągami komunikacyjnymi z nawierzchni typu Hanse Grand lub typu TerraWay.
Nawierzchnie ulic-asfalt w kolorze grafitowym.
Nawierzchnie ciągów pieszych- nawierzchnie ciągów pieszych prefabrykowane płyty betonowe, w kolorze jasno szarym i grafitowym.
Nawierzchnie ścieżek rowerowych- nawierzchnie ścieżek wykonane z asfaltu w kolorze jasnoszarym, z odpowiednim oznaczeniem ciągu komunikacji rowerowej, z jasną, stalową listwą na obrzeżach. W miejscach gdzie ścieżki rowerowe stykają się z ciągami pieszymi, ścieżka rowerowa jest obniżona o około 2cm, by oddzielenie ruchu było czytelne również dla osób z dysfunkcjami wzroku.

DOSTĘPNOŚĆ
Cały obszar Muzeum jak i teren wokół, jest w pełni dostępny dla osób niepełnosprawnych. Na terenie znajdują się m.in. rampy oraz pochylnie umożliwiające swobodne poruszanie się osób z niepełnosprawnościami ruchowymi, system informacji dostępny dla osób z dysfunkcją wzroku. Ekspozycje zaopatrzone w system informacji dźwiękowej umożliwiają równoległe zwiedzanie Terenu Muzeum osobom niewidomym.

ZESTAWIENIE POWIERZCHNI
ekspozycja zintegrowana z holem: 7150 m2
sklepy i punkty gastronomiczne z zapleczami: 2160 m2
sale audytoryjne z zapleczem: 1815 m2
hol wstępny: 2880 m2
hol główny (ekspozycyjny): 4203 m2
moduły ekspozycyjne: 22811 m2
magazyny i pracownie konserwatorskie: 10852 m2
biblioteka: 1742 m2
pomieszczenia dla gości naukowców i stypendystów: 1139 m2
pomieszczenia techniczne gospodarcze socjalne oraz warsztatowe: 2476 m2
pomieszczenia administracji i dyrekcji: 1522 m2
pozostałe: 3165 m2
łącznie: 61915 m2
parking podziemny: 20348 m2

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl