Konkurs na opracowanie koncepcji projektowej zagospodarowania terenu zabytkowego Parku Miejskiego im. F. Kachla w Bytomiu
wyróżnienie

<<< powrót
  • Radosław Gawron
Skład zespołu:
  • arch. Radosław Gawron  
  • Justyna Nieśmiałowska 
IDEA OPRACOWANIA


Założenia

Ze wstępnych analiz przedprojektowych wynikają następujące założenia:
- Przeprowadzona analiza skali urbanistycznej (plansza 1) wskazuje na fakt że Park Miejski w bytomiu mógłby być głównym parkiem nawet 2 milionowego miasta
- Park posiada tylko kilka miejsc w pełni wykorzystywanych funkcjonalnie przez społeczeństwo
- Skala zaniedbania i zdewastowania jest dość wysoka
- Funkcje występujące w parku wydają się być nie wystarczające w stosunku do możliwości i zapotrzebowania społecznego
- Brak w Parku Miejskim funkcji kulturotwórczych
- Brak zróżnicowania szaty roślinnej
- Dzikie zadrzewienie ogranicza możliwość występowania ciekawych punktów i wnętrz widokowych

Tezy
Tematem poszukiwawczym pracy jest próba stworzenia nowej jakościowo przestrzeni w zabudowie śródmiejskiej, przestrzeni w ścisłym centrum miasta bardziej przyjaznej człowiekowi, która w oparciu o bogaty i zróżnicowany program funkcjonalny będzie w stanie zaspokoić potrzeby mieszkańców miasta jak i turystów. Park powinien zapewniać jego użytkownikom intymność i swojskość w skali jednostkowej oraz zaspokajać potrzeby rozrywki, współistnienia w społeczności czy rozwoju zainteresowań i pasji. Współczesny park powinien być również oazą odpoczynku, możliwością ucieczki od trudów codziennego życia, miejscem kontemplacji, regeneracji sił i kształcenia wartości rodzinnych.

- Park wymaga podziału na mniejsze strefy o zróżnicowanej funkcji
- Należy wdrożyć system ochrony przed dewastacją, miejsca najbardziej zdewastowane powinno się wyposażyć się w system monitoringu
- Konieczne jest wprowadzenie wielu nowych funkcji w celu stymulacji aktywności społecznej.
- Dla wzmocnienia efektu aktywności należy wprowadzić ścieżki kulturotwórcze propagujące turystykę i zwiedzanie Należy zróżnicować szatę roślinną, wprowadzić nowe akcenty przyrodnicze przyciągające ludzi swoim nowatorstwem i unikalnością.
- Należy pozbyć się większości „dzikich” zadrzewień by uzyskać nowe punkty widokowe i wnętrza krajobrazowe.

ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNE

Kultura
Idea pracy w dużej mierze opiera się na wprowadzeniu bogatego programu kulturotwórczego do parku.

- góra miłości to punkt newralgiczny w parku, ma bardzo duży potencjał przyrodniczy i artystyczny, jest jednak miejscem bardzo zdewastowanym i brakuje w nim funkcji. założenie autorskie opiera się na idei stworzenia miejsca malowniczego i chętnie odwiedzanego, nie tylko przez nastolatków jak dzieje się to w tej chwili, ale również przez całe rodziny. fundamentem do stworzenia takiego miejsca jest nadanie mu funkcji. góra miłości będzie miejscem spotkań artystów i fotografów pragnących podzielić się ze społeczeństwem swoimi pracami, miejscem wernisaży i happeningów artystycznych, znajdzie się tu także miejsce na warsztaty plenerowe (stanowiska malarzy) pod górą miłości przechodzi również szlak wystaw rzeźbiarskich - osoby zwiedzające ten szlak będą mogły na swojej drodze zapoznać się również z malarstwem i fotografią. urok góry miłości opiera się na grze kolorów i światłocieni poprzez dokładnie dobranym kompozycjom wrzosów, wrzośców, różaneczników i brzóz. cała góra miłości zaprojektowana zostanie w ścisłej współpracy z projektantami zieleni jak również artystami, gdyż to przede wszystkim dla nich to miejsce ma być wizytówką i chlubą, jak również miejscem pracy. ten punkt parku będzie miał niepodważalny wkład w podnoszenie wrażliwości artystycznej społeczeństwa.

- szlak wystaw rzeźbiarskich umożliwia organizowanie w parku wystaw czasowych dla artystów, łączy on wyznaczone miejsca gdzie można będzie postawić rzeźbę, a użytkownik parku po zaznajomieniu się z informacją umieszczoną na placu wejściowym z przewodnikiem w ręku będzie mógł przejść cały szlak i zapoznać się z twórczością artysty.

- Muzyka klasyczna. Ogród botaniczny jest miejscem szczególnym, gdyż znajduje się w części reprezentacyjnej parku tuż przy urzędzie miasta, z dostępem z placu wejściowego. ma przyciągać osoby wyczulone na piękno przyrody i muzyki. centralne miejsce ogrodu - scena jest przeznaczona dla koncertów muzyki klasycznej. Niedzielne koncerty pianistyczne czy skrzypcowe z pewnością przyciągną mieszkańców bytomia jak i odwiedzających to miasto turystów.

- Muzyka rozrywkowa. Miejscem dla koncertów i imprez plenerowych jest polana we wschodniej części parku (24). W ciągu dnia jest to miejsce idealne na wypoczynek i rodzinne pikniki, wieczorami koncerty i wydarzenia przyciągające dużą ilość ludzi. Współczesna technika pozwala na organizowanie koncertów opartych na scenach rozkładanych, co rozwiązuje problem drogiego utrzymywania i renowacji stałych muszli koncertowych.

- Teatr, Taniec, Film. W części wschodniej, reprezentacyjnej, parku zaprojektowano również kafejkę (23) i skwer (27), na którym znajduje się mała scena dla teatrzyków dziecięcych jak i pokazów tanecznych, a to wszystko w kameralnym otoczeniu niskopiennych drzew, wysokich traw ozdobnych i centralnej fontannie o nowoczesnym wyrazie artystycznym. Bezpośrednio ze skweru mamy dostęp do miejsca organizowania kina letniego (26). Bliskość tych dwóch funkcji w połączeniu ze sceną muzyki klasycznej w ogrodzie botanicznym, zapewnia możliwość organizowania ciekawych wydarzeń kulturalnych.

Edukacja

Staw przyrodniczo-naukowy
Idea funkcjonowania stawu przyrodniczo - naukowego opiera się na nauce i poznaniu w bezpośredniej styczności z przyrodą i środowiskiem. jest wykorzystaniem naturalnych predyspozycji do stworzenia takiej właśnie funkcji w tym miejscu. analizy przedprojektowe pokazały że staw ten, mimo że bardzo zaniedbany, ma duży potencjał by stać się miejscem próby eksperymentalnego odtworzenia środowiska naturalnego, rozwoju jego bioróznorodności i stworzenia tkanki w mieście która pozwala na bezpośredni kontakt z wieloma gatunkami roślin i zwierząt. ta część parku jest propozycją poszerzenia możliwości nauki o środowisku jest zachętą dla szkół i organizacji by promować wśród młodzieży jak i dorosłych ideę dbania o otaczające nas środowisko, propagowania ekologicznego sposobu życia, poprzez organizowanie wycieczek, konkursów czy happeningów przyrodniczych. rozwiązania architektoniczne opierają się na kilku elementach. są to ścieżki wkomponowane w roślinność, punkty edukacyjne gdzie można dowiedzieć się informacji o konkretnych gatunkach roślin lub zwierząt. użytkownicy stawu przyrodniczo-naukowego możliwość spacerowania po obejściach edukacyjno-widokowych lub odpoczynku na pomostach. ważnym punktem w programie jest kanał widokowo-naukowy w którym dzieci i młodzież może z bardzo bliska poznawać środowisko.

Wioska archeologiczna
Wioska archeologiczna pozwala na poszerzenie programu parku i tym samym na zwiększenie atrakcyjności parku dla osób zainteresowanych historią, archeologią jak również budownictwem. na placu wejściowym można będzie uzyskać informację jakiego rodzaju imprezy będą organizowane w wiosce w najbliższym czasie. Wioskę nie należy traktować jak muzeum, jest to miejsce interaktywne, pozwalające czynnie uczestniczyć w organizowanych wydarzeniach. Oferta może być bardzo szeroka: od zawodów strzeleckich, łuczniczych czy rycerskich, poprzez warsztaty budownictwa średniowiecznego czy też pokazy odtworzenia ówczesnego życia aż do zajęć i kursów propagujących poznanie starych, zapomnianych już i nie wykonywanych w dzisiejszym świecie zawodów. Wioska archeologiczna jest ważnym punktem w urozmaiceniu spędzenia wolnego czasu całą rodziną. wioska powinna działać pod patronatem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, i promować tym samym zabawę, naukę, rozrywkę wśród dzieci i młodzieży.

Rekreacja i sport
Staw z częścią sportowo - rekreacyjną. główną funkcja i zadaniem tej części parku jest przyciągnięcie osób lubiących sport i aktywny tryb życia. ciągi piesze dostosowane są do wielu uprawianych dyscyplin, m. in. biegania, jazdy na rowerze i rolkach, spacerów czy nord-walkingu. zaprojektowane pomosty nad wodą sprzyjają odpoczynkowi, dla osób biegających i rowerzystów stworzono punkty w których mogą odpocząć jak również porozciągać się i poćwiczyć. od strony osiedla mieszkaniowego jak i w pobliżu kortów tenisowych stworzono strefę sportową w której znajdują się boiska do siatkówki, koszykówki, badmintona i piłki nożnej na sztucznej trawie. osoby uprawiające sport maja również możliwość popływania łódką, skorzystania z toalet i przebieralni. dla osób z dziećmi zaprojektowano place zabaw dla dzieci młodszych (2-6lat) i starszych (6-15lat). użytkownicy tej części parku mogą także skorzystać z mini pola golfowego. w pobliżu znajduje część gastronomiczno - hotelowa z kortami tenisowymi powiązana funkcjonalnie z tą częścią parku. część sportową zaprojektowano tak by w przyszłości łączyła się funkcjonalnie z terenami pobliskiego stadionu sportowego i do takiego połączenia funkcjonalnego miasto powinno dążyć.

Dzieci
Na terenie parku znajduje się 5 zorganizowanych miejsc do zabawy dla najmłodszych, są to place zabaw-piaskownice (detal - plansza 4), wymienione w poprzednim punkcie place zabaw dla dzieci młodszych w wieku od 2 do 6 lat oraz starszych w wieku 6-15 lat. Te pierwsze wyposażone są w elementy zabawowe na bezpiecznej powierzchni Playtop, te drugie posiadają urządzenia rozwijające siłę i umiejętności gimnastyczne dziecka. Młodzież w części zachodniej parku ma dostęp do boisk wielu dyscyplin sportowych. Wymieniana już wioska archeologiczna jest również bardzo ważnym punktem nie tylko edukacyjnym ale również rozrywkowym dla najmłodszych. Dzieci z pewnością chętnie będą spędzać czas na Placu wejściowym, zlokalizowanym we wschodniej części parku. Zaprojektowana tam fontanna posadzkowa zapewnia relaks i odpoczynek dla osób starszych, ale przede wszystkim żywiołową zabawę dzieciom uciekającym przed wyskakującym spod posadzki strumieniom wody.

Woda
Akcenty wodne zaprojektowane w parku odgrywają bardzo ważna role zarówno w zapewnieniu rekreacji, zabawy i odpoczynku jak również edukacji i promowaniu życia zgodnie ze środowiskiem wśród dzieci i młodzieży. Każda funkcja związana z woda ma w parku odmienny charakter. Staw rekreacyjny jest miejscem wypoczynku i relaksu. Staw przyrodniczo-naukowy jest symbiozą środowiska z człowiekiem, jest miejscem interaktywnym pozwalającym w środku miasta poznawać piękno i unikalność dzikiej przyrody. Strumyk spływający z Góry Miłości podkreśla malowniczość i poetyckość tego miejsca. Staw w ogrodzie botanicznym pozwala podkreślić piękno muzyki, wraz z otaczającymi kompozycjami roślin i alpinarium słuchacze mają możliwość uczestniczyć w czymś doniosłym i jakże relaksującym.

Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo jest specyficznym problemem większości parków na świecie. Koncepcja nie zakłada rozwiązań ogrodzenia parku, chociaż dzieje się tak w wielu parkach w europie i na świecie. Z doświadczeń naszych zachodnich sąsiadów wynika że najlepszym sposobem na bezpieczeństwo jest podnoszenie świadomości społecznej wśród mieszkańców. Pomóc ma w tym szeroki wachlarz zaproponowanych funkcji i atrakcji. Jednak proces ten wymaga czasu. Dlatego należy wspomóc się systemem monitoringu. Powinien on znaleźć się w głównych traktach pieszych i w miejscach gdzie dewastacja przyniosła by wysokie szkody finansowe i moralne: staw przyrodniczo-naukowy, góra miłości, boiska sportowe, miejsce rozrywki dla osób starszych i szczególnie cała reprezentacyjna wschodnia część parku z placem wejściowym. Jedynym uzasadnionym działaniem wydaje się zamykanie na noc ogrodu botanicznego i boisk sportowych. Dodatkowo szczegółowe prześwietlenie parku i zaproponowane rozwiązania oświetlenia alejek i zieleni zwiększą bezpieczeństwo w parku.

ZIELEŃ

- Całość założenia – prześwietlenie i uporządkowanie całego parku, zwiększenie tym samym dostępu światła dla projektowanych roślin niskopiennych.

- Staw przyrodniczo-naukowy – odtworzenie środowiska naturalnego, zwiększenie bioróznorodności połączone z funkcją edukacyjną

- Góra miłości – stworzenie malowniczego i urokliwego zakątka dzięki kompozycjom brzóz (w miejscu wyciętych dziko porosłych drzew) i polan wrzosowych.

- Ogród botaniczny – zieleń zaprojektowana według zasad tworzenia ogrodów botanicznych
Trawniki od strony ul. Wrocławskiej – ta część parku jest również strefą reprezentacyjną bezpośrednio stykająca się z główną ulica w mieście, dlatego zaprojektowano tu kompozycje kwiatowe (19) i łąki kwietne.

- Plac wejściowy – ta część najbardziej oficjalna w całym założeniu parkowym, będzie miała nowe drzewa, bardziej współgrające z miejskim charakterem placu. Dodatkowo zaprojektowano pasy żywopłotów pełniących funkcję ekranów akustycznych oddzielających wnętrze placu od ulicy. Na samym narożu placu (19) powstaną kompozycje kwiatowe będące wizytówką i zaproszeniem do odwiedzenia parku.

ELEMENTY MAŁEJ ARCHITEKTURY

- Oświetlenie ścieżek parkowych
- Latarnie wysokie, h= 4-8m
- Latarnie solarne, jako uzupełnienie latarni zwykłych w miejscach o dobrym nasłonecznieniu dziennym.
- Niskie słupki oświetleniowe w alejkach o wyższym natężeniu ruchu

System monitoringu
Kamery monitorujące powinny znaleźć się na głównych ścieżkach parkowych i w miejscach szczególnie wartościowych. Jednak ich szczegółowa lokalizacja powinna zostać zaprojektowana dopiero po prześwietleniu parku i po szczegółowej analizie technicznej systemu monitorującego.

Pozostałe elementy
- Elementy do siedzenia – ławki stalowo drewniane z oparciem, ławki drewniane, siedziska stalowe i drewniane na placu wejściowym, Skwer – zestaw stolik+krzesła; pergole obrastające bluszczem
- Elementy użytkowe – zestawy do zabawy na placach zabaw dla dzieci, kosze stalowe, stojaki rowerowe i drabinki gimnastyczne
- Elementy dekoracyjne – donice kamienne, stalowe kraty pod drzewa

KOMUNIKACJA

Układ pieszo jezdny
Układ drogowy pozostaje bez zmian. Projekt przewiduje jednak by ciąg pieszo-sportowy (37) w centralnej części parku mógł być wykorzystywany przez pojazdy straży miejskiej i organizatorów imprez. Zaleca się również przeprojektowanie jezdni asfaltowej przy zachodniej granicy parku na ciąg pieszo-jezdny z możliwością parkowania samochodów osobowych i skuterów.

Komunikacja piesza
Istniejący układ ścieżek i chodników pozostaje prawie bez zmian. Pojawiają się nowe ścieżki i pomosty przy nabrzeżu stawu przyrodniczo-naukowego, również przy Górze Miłości pojawia się kilka nowych alejek. Dosyć istotnym zmianom poddano chodnik od strony Wrocławskiej. Wycięto z jego osi drzewa, poszerzono go i zakomponowano geometryczny układ trawników dywanowych.
W części rekreacyjnej dostosowano główne ścieżki do potrzeb osób uprawiających sporty takie jak jogging, jazda na rowerze czy na rolkach. W większości przypadków ścieżki pokryte są nawierzchnia żwirową, wyjątkiem są wspomniane już ciągi pieszo sportowe i chodniki dostosowane do jazdy na rowerze i rolkach.

Rowery
Na terenie opracowania istnieje dogodna infrastruktura do jazdy na rowerze. Ścieżka rowerowa okala park od strony południowej i zachodniej, jak również przebiega pośrodku parku oddzielając północą część rekreacyjną od części południowej. Z myślą o rowerzystach zaprojektowano tzw. „punkty dla rowerzystów” (plansza 4) gdzie można odstawić rower i odpocząć na ławce. Podobnie zaprojektowano punkt dla biegaczy, wyposażony on został w ławki do siedzenia i drabinki gimnastyczne do ćwiczeń i rozciągania.

Parkowanie
System parkowania pozostaje bez zmian i oparty jest na parkingach przylegających do parku. Zalecana przebudowa jezdni asfaltowej od strony zachodniej parku na ciąg pieszo-jezdny z możliwością parkowania samochodów i skuterów zwiększy atrakcyjność i dostępność tej części parku.

OCHRONA WARTOŚCI KULTUROWYCH

Głównym miejscem ochrony wartości kulturowych jest Plac Wejściowy, gdzie można będzie dowiedzieć się wielu informacji na temat historii Parku Miejskiego, gdzie obok tablic informujących o bieżących wydarzeniach, zamieszczane będą stare fotografie i grafiki dotyczące parku jak również miasta

UWARUNKOWANIA REALIZACYJNE
Realizacja projektu powinna opierać się na pogrupowaniu zadań, wybraniu zadań priorytetowych, określenie sposobów inwestowania dla poszczególnych etapów a następnie realizację.

- Plac wejściowy – wycinka drzew, remont torowiska, budowa utwardzonego placu, przystanek tramwajowy, budowa infrastruktury i toalet, nasadzenia zieleni, stworzenie systemu informacji o następnych etapach realizacyjnych

- Część rekreacyjno-sportowa – prześwietlenie, budowa boisk sportowych, budowa nawierzchni ciągów pieszych, regulacja linie brzegowej jeziora, budowa pomostów, wyposażenie placów zabaw, budowa mini pola do golfa, budowa ciągu pieszo-sportowego wraz z okalająca park ścieżką rowerową od strony południowej i zachodniej, montaż ławek i punktów sportowych.

- Góra miłości – prześwietlenie drzew, wzmocnienie zbocza, wykonanie strumienia i oczka wodnego, budowa nowych ścieżek i schodów terenowych, nasadzenia drzew i wrzosowiska, wyposażenie w elementy małej architektury.

- Deptak miejski od ulicy Wrocławskiej – wycinka drzew, remont torowiska, budowa nowego chodnika, prześwietlenie drzew, odnowa trawnika, założenie kompozycji kwiatowych, budowa toalet, wyposażenie w elementy małej architektury

- Skwer – budowa kafejki, zagospodarowanie skweru, budowa nawierzchni, nasadzenia drzew i krzewów, budowa fontanny, wyposażenie w scenę do teatrzyków dla dzieci i stoliki, przecinka drzew i budowa widowni kina letniego

- Boiska dla osób starszych – przecinka drzew, budowa chodników, budowa boisk do gry w bule i szachy miejskie, nasadzenia zieleni, wyposażenie w elementy małej architektury

- Ogród botaniczny – rozbiórka starej sceny, niwelacja terenu, budowa oczka wodnego, nasadzenia roślin i realizacja projektu ogrodu botanicznego, budowa sceny i chodników, budowa ogrodzenia i bram, budowa kas wejściowych, przebudowa ścieżek przy wejściu do ogrodu od strony ul. Chrzanowskiego, nasadzenia kompozycji kwiatowych, odnowa trawników, wyposażenie w elementy małej architektury

- Wioska archeologiczna – Budowa wioski archeologicznej może odbywać się przy udziale społeczeństwa na zasadzie organizowanych warsztatów budownictwa, budowa poszczególnych domów i izb, budowa ścieżek i pola pod zawody strzeleckie, zakup wyposażenia wioski.
- Staw przyrodniczo-naukowy – prześwietlanie drzew, regulacja linii brzegowej, oczyszczanie stawu, budowa ścieżek i pomostów, nasadzenia roślinności, wyposażenie w urządzeni techniczne i technologiczne, wyposażenie w elementy małej architektury

Komentarz autorski


Przedstawiony projekt jest przede wszystkim oparty na tym co powinno kształtować przestrzenie publiczne w miastach czyli na ściśle zdefiniowanej funkcji. To ona ma w dłuższej perspektywie sprawić że zaniedbany i niezorganizowany dziś Park Miejski będzie w przyszłości tętnił życiem przyciągając mieszkańców i turystów swoimi atrakcjami i rozwijającymi się funkcjami. Tak naprawdę nie wygląd artystyczny decyduje o sukcesie projektu, ale właśnie dobrze dobrany program funkcjonalny, służący przede wszystkim ludziom którzy z niego korzystają. Rewitalizacja Parku Miejskiego w Bytomiu, będzie przedsięwzięciem wymagającym niesamowitej koordynacji i zaangażowania wielu stron uczestniczących w tym procesie, ale mądry podział na etapy, skuteczne poszukiwanie finansowania tak wielkiego przedsięwzięcia przyniesie w dłuższej perspektywie pożądany efekt. Park o tak atrakcyjnym programie ma szansę stać się jedną z najważniejszych wizytówek dynamicznie rozbudowującego się i rewitalizowanego Bytomia.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl