Konkurs na opracowanie koncepcji architektonicznej adaptacji Zespołu Obiektów Powięziennych w Kielcach przy ul. Zamkowej na Galerię Współczesnej Sztuki Użytkowej, Warsztaty Rękodzieła Artystycznego i Muzeum Pamięci Narodowej
I nagroda

<<< powrót
  • Pracownia Projektowa Regina Kozakiewicz-Opałka
Skład zespołu:
  • pomysł i prowadzenie:  
  • arch. Jacek Nowakowski  
  •  
  • skład zespołu:  
  • arch. Dorota Nowakowska  
  • arch. Regina Kozakiewicz Opałka  
  • arch. Anna Ciuła  
  • arch. Grzegorz Zarzycki  
  • arch. Paweł Dziwiński 
Myśl przewodnia projektu:

Budynki
W swoim surowym wyrazie architektonicznym pozostają bez zmian jako niemi świadkowie historii. Płaskie ściany z otworami zwieńczone gzymsem koronującym. Tylko w strefach wejściowych wprowadzone są współczesne, minimalistyczne elementy architektoniczne / szklane drzwi, proste ścianki / akcentujące wejścia.

Mury
Mury na wzgórzu zamkowym były zawsze. Najpierw ochraniały wzgórze od zewnątrz, aby poprzez tragiczne zwroty w historii zacząć izolować to co wewnątrz. Projektowany mur wyrasta z muru więziennego, ale już nie izoluje. Tworzy przestrzeń ulicy Zamkowej i dziedzińca poprzez sekwencję zamknięc i otwarć widokowych pozostając symbolem tragicznej historii miejsca.
Spacer po ulicy nabiera dramaturgii. Widok z dziedzińca na pałac pozostaje nadal nieziemski, odcięty poziomą krechą muru. Pozbawienie tego odcięcia uczyniłoby widok ziemskim, sprowadziłoby go na ulicę. Mur bez grubości budynku odcina widok niżej odsłaniając częściowo południowe skrzydło pałacu. Przestrzeń międzymurza pozostaje bez zmian, jako miejsce
pamięci. Ławeczka na wprost wejścia i nadal niech rosną tam drzewa tak jak na starym cmentarzu.

Kraty
Z murów wyrastały kraty. Izolowały jeszcze dokładniej. Z projektowanego muru wyrasta nad karcerem wodnym krata. Po wyłonieniu się z kazamatów piwnicznych, postawieni w obliczu wspaniałego widoku na pałac nadal jesteśmy zamknięci tak jak byli zamknięci więźniowie. Z metalowej przeszkolonej klatki z czterech poziomów otwiera się widok na ulicę zamkową, na pałac i poprzez szczeliny w murze na dziedziniec. Wnętrze klarki z ekspozycją i naściennym panneau inspirowanym twórczością Andrzeja Wróblewskiego widoczne jest również z poziomu ulicy. Klatka stanowi wyróżnik muzeum pamięci narodowej widoczny z całej przestrzeni ulicy Zamkowej. Nocą może być lampionem rozświetlającym mroki ulicy.

Ceramika
Na końcu dziedzińca na tle niskiej ściany południowego budynku w kameralnym klimacie poziomych i pionowych elementów wkspozycyjnych powiązanych z wodą i zielenią łagodzi tragiczny klimat miejsca, wprowadza chwilę oddechu i radości.

Jabłonka
Samotna na środku dziedzińca na około niej będą chodzić już ludzie wolni.

Brama
Była kiedyś bramą gospodarczą, szaletem, łaźnią więzienną obecnie jest ruiną. Będzie odbudowana w pierwotnej formie zgodnie z zachowaną ikonografią. Będzie bramą, która nie tylko służy przejściu, ale i zatrzymaniu. Chwilowej kontemplacji dzieł sztuki użytkowej. Hipostylowa aranżacja wnętrza nobilituje bramę do świątyni sztuki.

Dziedziniec

Pozostaje. Nie jest juz całkowicie zamknięty dla ulicy. Powiązany sekwencją otworów w murze prowadzi z nią dialog. Pełni funkcje reprezentacyjnego placu, miejsca na okolicznościowe uroczystości.

Ulica
Pozostaje. Nie jest już całkowicie zamkniętą dla dziedzińca. Powiązana otworami w murze prowadzi z nim dialog. Staje w obliczu nowej jakości, otwartego na nią wnętrza Muzeum Pamięci Narodowej. Tragiczne historie ulicy i więzienia dzieli tylko krata.
Galeria współczesnej sztuki użytkowej:


Funkcja
Wejścia usytuowane obustronnie na osi poprzecznej budynku. Holl łączy dziedziniec wewnętrzny zespołu z przejściem pieszym od pałacu do parku miejskiego oraz z dojściem od projektowanego parkingu pomiędzy dawnymi budynkami starosty kuźni. Holl dzieli budynek w parterze na część ekspozycyjną ( w kierunku północnym ) i część obsługująco – zapleczową ( w kierunku południowym ). Wejście do galerii od strony wschodniej uatrakcyjnia przejście piesze i łączy cały zespół poprzez budynek bramny z parkiem miejskim. Budynek bramny pełni również funkcję ekspozycyjną ceramiki i wzornictwa. Na piętrze część ekspozycyjna zlokalizowana jest w pomieszczeniu dawnej kaplicy (od strony parku ). W części północnej budynku usytuowane jest zaplecze biurowo – magazynowe. W sąsiedztwie klatki schodowej i windy, z wejściem od ekspozycji sala konferencyjno – wykładowa. Dojazd i dojście do zaplecza od strony przejścia pieszego, przy budynku bramnym.

Forma
Zachowała prostotą surowość elewacji budynku. Gładkie płaszczyzny tradycyjnie tynkowanych ścian z zachowanie istniejących otworów okiennych zakończone gzymsem koronującym. Dawne otwory wjazdowe do wozowni podkreślone cofnięciem przemurowania i wprowadzeniem pionowych, współczesnych przeszkleń oraz pasów posadzki dziedzińca do wnętrza. Współczesnymi przeszkleniami zaakcentowane są również wejścia do budynku. Wejścia akcentują również pionowe i poziome bloki nawiązujące do muru dzielącego dziedziniec od ulicy Zamkowej i elementów ekspozycyjnych przy wejściu do warsztatów ceramicznych. Od strony przejścia pieszego nowe, wąskie przeszklenia klatki schodowej i sali konferencyjnej. Budynek bramny odtworzony w formie zgodnej z przekazem ikonograficznym mieści w sobie ( oprócz przejścia ) ekspozycję ceramiki i wzornictwa w formie sali hipostylowej. Forma dachu bez zmian. Sala ekspozycyjne na parterze w pomieszczeniu dawnej wozowni odtwarza jej jednoprzestrzenne wnętrze. Sala ekspozycyjna na piętrze poprzez częściowe wyburzenia przegród nawiązuje do przestrzeni dawnej kaplicy. Pozostawienie fragmentów ścian z drzwiami więziennymi sugeruje dawny układ cel więziennych i organizuje przestrzeń ekspozycji. Wąskie przeszklenie w ścianie południowej łączy widokowo wnętrze z parkiem.
Warsztaty rękodzieła artystycznego:

Funkcja
Wejście w środku parterowego budynku od strony dziedzińca .W istniejący układ pomieszczeń wpisano ciąg technologiczny produkcji ceramiki. Dojazd i dojście do zaplecza od strony przejścia pieszego ( wspólny z Galerią Współczesnej Sztuki Użytkowej ). Wspólna kotłownia. Strefa wejściowa rozbudowana o funkcję ekspozycji ceramiki w powiązaniu z ekspozycją plenerową na dziedzińcu.

Forma
Zachowano powtarzalny rytm kwadratowych okienek. Wejście powiązane przestrzennie z ekspozycją plenerową. Ekspozycja plenerowa stworzona z prostych pionowych i poziomych bloków- postumentów powiązanych z zielenią i wodą Forma dachu bez zmian.
Muzeum Pamięci Narodowej:

Funkcja
W piwnicy i międzymurzu zachowana funkcja muzeum martyrologii AK.
Główne wejście od strony dziedzińca z holem dzielącym budynek w parterze na część z ekspozycją stałą w pomieszczeniach dawnej wozowni i część z ekspozycją zmienną od strony parku. W pomieszczeniach wozowni częściowo zachowany podział na cztery osobne pomieszczenia. W strefie przeznaczonej na ekspozycje czasowe częściowo wyburzone przegrody z zachowaniem fragmentów ścian z drzwiami więziennymi. Na piętrze sala wykładowa powiązana z holem i loggią z widokiem na dziedziniec. Dodatkowe toalety do obsługi sali.
W holu klatka schodowa i winda łączące wszystkie kondygnacje. W części północnej budynku dodatkowa klatka schodowa łącząca piwnicę z wewnętrzną loggią widokową na piętrze.
.
Forma
Zachowana prostota i surowość elewacji budynku. Gładkie płaszczyzny tradycyjnie tynkowanych ścian, bez gzymsu kordonowego, z zachowanie istniejących otworów okiennych zakończone gzymsem koronującym Dawne otwory wjazdowe do wozowni podkreślone cofnięciem przemurowania i wprowadzeniem pionowych, współczesnych przeszkleń. Wejście zaakcentowane podcieniem i otwartą loggią na piętrze.
Międzymurze zachowane w istniejącej formie. Ekspozycja pamiątkowych tablic przeniesiona do wieżyczki strażniczej. W międzymurzu od strony parku zachowana skarpa z naturalną roślinnością. Wejście do piwnicy zaakcentowane ławką i pasem ciemnego lastriko wyznaczającym drogę zwiedzania i stwarzającego poczucie nietykalności miejsc splamionych ludzką tragedią. Droga ta z ciemnych kazamatów prowadzi nas do góry, do jasnej, przeszklonej przestrzeni zamkniętej metalową kratą. Przestrzeń ta wydzielona jest nad murem fundamentowym pozostałym po wyburzeniu XIX wiecznej dobudowy od strony ulicy Zamkowej. Zamknięte w tej przestrzeni schody i podesty prowadzą do loggi widokowej na piętrze otwierając po drodze wgląd na ulicę Zamkową, park, dziedziniec i zespół pałacowy Ściana szczytowa budynku służy ekspozycji. Od strony zachodniej mur fundamentowy łączy się z murem więziennym, a od strony wschodniej przechodzi w mur wybudowany w miejscu wyburzonych budynków Nr Nr 9 i 6. Mur zachowuje przestrzeń ulicy Zamkowej i kadruje widok z dziedzińca na zespół pałacowy( ponad murem dominuje korpus główny pałacu, zasłonięta jest zabudowa gospodarcza ). Sekwencję otwarć w murze na poziomie przechodnia zapewnia powiązania funkcjonalne i widokowe obu przestrzeni zachowując jednak ich rozdzielność i niezależność. Patrząc z dołu, od strony parku nadal widzimy pierzeję ulicy Zamkowej wydzieloną murem. Klimat miejsca stworzony poprzez kolejne nawarstwienia zabudowy i tragiczne wydarzenia zostaje zachowany. Mur wpisuje się w kontekst zagospodarowania całego Wzgórza Zamkowego otoczonego i poprzegradzanego murami. Szersze otwarcie od strony bramy zespołu pałacowego tworzy wgląd widokowy w głąb dziedzińca oraz umożliwia obsługę komunikacyjną .Wolna przestrzeń dziedzińca zapewnia dojazd przeciwpożarowy.

Oświetlenie dziedzińca i otaczających elewacji w poziomie posadzki. Oświetlenie ulicy Zamkowej tradycyjne, po stronie północnej z dodatkową opcją podświetlenia muru światłem w posadzce.

Materiał – mur beton licowy architektoniczny wysokiej jakości grubości 80cm
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl